Chương 12: Virus cười nhạo kháng sinh

Lời nói dối:

Tình trạng sổ mũi/đau tai/ho của bạn sẽ không khỏi trừ khi bạn dùng kháng sinh. Nếu dùng kháng sinh, bạn sẽ hết sổ mũi/đau tai/ho nhanh hơn.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:

Dù chúng ta thường nghĩ dùng kháng sinh không phải vấn đề lớn, nhưng thực tế một đợt kháng sinh lại là chuyện rất hệ trọng. Việc dùng thuốc không chỉ tiềm ẩn nguy hiểm trước mắt mà còn có thể gây ra các vấn đề sức khỏe lâu dài. Đối với những bệnh nhiễm trùng không đáp ứng với kháng sinh, việc sử dụng chúng là mạo hiểm không cần thiết. Ngay cả khi kháng sinh có tác dụng với một số nhiễm trùng, chúng ta vẫn phải cân nhắc kỹ giữa rủi ro và lợi ích. Mỗi khi dùng kháng sinh, chúng ta luôn phải tính toán để giảm thiểu các biến chứng phát sinh.

Hỗ trợ cho lời nói dối:

Kể từ khi penicillin chứng minh khả năng diệt khuẩn và cứu người, nhân loại đã vội vã đón nhận thứ thuốc kỳ diệu này. Không thể phủ nhận, nhiều mạng sống đã được cứu nhờ kháng sinh dùng đúng tình huống. Nhưng cũng đúng là nhiều mạng sống đã bị tước đoạt hoặc trở nên khốn khổ vì dùng kháng sinh sai cách. Có vô số nghiên cứu chứng minh kháng sinh hiệu quả với một số loại vi khuẩn nhất định và chỉ rõ lợi ích khi dùng. Thật đáng tiếc, cả sự lười biếng lẫn lòng tham tiền đã dẫn đến tình trạng lạm dụng kháng sinh cho những nhiễm trùng không đáp ứng thuốc hoặc những bệnh có thể tự khỏi mà không cần bất kỳ loại thuốc nào. Dĩ nhiên, kháng sinh rất tốt cho chúng ta trong những trường hợp phù hợp. Câu hỏi đặt ra là: Tại sao bác sĩ lại kê đơn thường xuyên đến vậy khi chúng không cần thiết và chẳng có tác dụng gì?

Lời nói dối y khoa này đã được các bác sĩ ngầm thừa nhận qua hành động, nếu không phải bằng lời nói, suốt nhiều thập kỷ. Ngay cả khi phòng chờ của bác sĩ có tờ rơi giải thích cảm lạnh và các bệnh do virus không phản ứng với kháng sinh, bạn vẫn có thể rời phòng khám với đơn thuốc kháng sinh trong tay. Dường như các bác sĩ đã được đào tạo bằng cách để bệnh nhân (và mẹ của bệnh nhân) yêu cầu kê đơn kháng sinh, ngay cả khi điều đó rõ ràng là không cần thiết.

Lẽ thường:

Uống bất kỳ loại thuốc nào khi không cần thiết là hành động dại dột và có thể nguy hiểm. Thuốc, kể cả kháng sinh, là công cụ mạnh mẽ và tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng, chỉ nên dùng với liều lượng phù hợp trong hoàn cảnh thích hợp. Chúng ta được dạy từ bé rằng vi khuẩn và vi trùng là xấu, cần tiêu diệt tất cả nếu có thể. Từ xà phòng diệt khuẩn đến chất tẩy rửa nhà bếp, mọi loại vi khuẩn đều phải bị tiêu diệt bằng mọi giá. Ước mơ của mọi bà nội trợ là một quầy bếp sạch bong không một bóng vi khuẩn.

Hóa ra giấc mơ sống không vi khuẩn chỉ là phát minh gần đây. Nó chủ yếu được tạo ra bởi các công ty đang cố bán sản phẩm để kiếm lợi. Chúng ta đã chung sống với vi khuẩn, virus và nấm, cả trên người lẫn trong cơ thể, từ thuở sơ khai. Đúng là một số loại có hại, nhưng phần lớn chúng từ trung tính đến có lợi. Trong cơ thể mà bạn gọi là “của mình”, DNA vi khuẩn thực sự nhiều hơn DNA của bạn tới một trăm lần. Vi khuẩn, như con người, có thể là bạn, là thù, hoặc trung lập. Nhiệm vụ của bác sĩ là xác định bạn đang đối mặt với loại nào và chỉ dùng kháng sinh để chống lại kẻ thù nguy hiểm.

Nghiên cứu:

Nghiên cứu về chủ đề này rất đa dạng và có thể tóm lược như sau:

• Hầu hết các bệnh nhiễm trùng không do vi khuẩn gây ra.
• Kháng sinh không có tác dụng với nhiễm trùng do virus.
• Nhiễm trùng do virus thường kéo dài vài ngày (3-14 ngày) rồi tự khỏi.
• Một số vi khuẩn có thể khiến chúng ta bệnh nặng, thậm chí tử vong.
• Một số vi khuẩn có lợi cho chúng ta.
• Kháng sinh tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn, cả có hại lẫn có lợi.
• Kháng sinh không tiêu diệt được một số vi khuẩn.
• Lạm dụng kháng sinh có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc.
• Tiêu diệt vi khuẩn có lợi có thể gây hậu quả tiêu cực cho sức khỏe.
• Uống kháng sinh có thể dẫn đến tăng cân.
• Sử dụng kháng sinh khôn ngoan thường đồng nghĩa với việc không dùng chúng.

Tôi biết danh sách này có vẻ phức tạp. Nhưng nó phản ánh đúng mức độ phức tạp và đa chiều của chủ đề, cả trong nghiên cứu lẫn thực hành. Tất cả các nghiên cứu mới nhất và ý kiến chuyên gia đều đồng thuận: Chúng ta chỉ nên dùng kháng sinh trong một số tình huống nhất định, trong thời gian giới hạn, và tránh dùng bằng mọi giá trong các trường hợp khác.

Điều cần nhớ:

Chúng ta đã sống chung với bùn đất trong suốt phần lớn lịch sử loài người. “Bẩn” là quy luật chứ không phải ngoại lệ trong phần lớn thời gian tồn tại của chúng ta. Hệ miễn dịch đã học hỏi và thậm chí hợp nhất cùng những vi khuẩn này qua hàng thiên niên kỷ. Bạn có nhiều vi khuẩn trong cơ thể đến mức đặt ra câu hỏi: Liệu vi khuẩn thuộc về bạn hay bạn thuộc về chúng? Chỉ một số rất ít vi khuẩn trong một số ít tình huống là thực sự nguy hiểm và cần được điều trị bằng kháng sinh.

Mỗi khi bạn dùng kháng sinh để trị cảm lạnh hay bệnh do virus, hai điều xảy ra: Thứ nhất, kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng với nguyên nhân gây bệnh và không rút ngắn thời gian bệnh của bạn. Thứ hai, bạn giết chết hàng tỷ vi khuẩn có lợi trong ruột và các nơi khác, cả trong lẫn trên cơ thể bạn. Việc tiêu diệt này có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe bạn theo nhiều cách. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những vi khuẩn có lợi này đảm nhiệm vô số vai trò, từ bảo vệ da khỏi môi trường, giúp duy trì vóc dáng thon thả, đến ngăn ngừa các bệnh tự miễn.

Rất có thể những vi khuẩn này phục vụ chúng ta theo hàng trăm cách khác mà chúng ta chưa hiểu hết. Khi thực sự suy ngẫm điều này, chúng ta sẽ nhanh chóng nhận ra cần hết sức thận trọng với bất cứ hành động nào gây hại đến những cộng đồng vi khuẩn có lợi và lành mạnh này. Một phép so sánh hợp lý về việc dùng kháng sinh cho mọi nhiễm trùng nhỏ giống như thế này: Bạn là một nông dân có tổ kiến lửa trên đồng cỏ. Vì kiến lửa (virus) đốt bạn và đàn bò, bạn thuê một chuyên gia (bác sĩ) để tiêu diệt chúng. Phương pháp của ông ta là kích nổ một quả bom chùm lớn (kê đơn kháng sinh) trên cánh đồng (cơ thể bạn). Khi khói tan, bạn vui mừng vì kiến lửa đã hết, nhưng cũng đau lòng nhận ra chuyên gia đã giết chết cả đàn gia súc của bạn và phá hủy luôn cả chuồng trại. Bạn không cần là nông dân giỏi để biết đây là một chiến lược tồi tệ.

Một số bác sĩ nhanh chóng đổ lỗi cho bệnh nhân về việc lạm dụng kháng sinh. Sự thật là, vấn đề không nằm ở việc bệnh nhân dùng quá nhiều, mà ở chỗ kê đơn quá mức. Khi một người mẹ lo lắng đưa con ốm đến bác sĩ, không phải lỗi của bà nếu bác sĩ đáp ứng yêu cầu kê kháng sinh. Bà chỉ đang cố gắng hết sức cho sức khỏe con mình. Liệu có phải lỗi của bệnh nhân tiểu đường nếu bác sĩ kê quá nhiều insulin? Có phải lỗi của người nghiện ma túy nếu bác sĩ kê thêm thuốc gây nghiện? Không, và cũng không phải lỗi của người mẹ nếu bác sĩ kê kháng sinh cho con bà chỉ vì bà yêu cầu. Theo tôi, đây là lĩnh vực mà các hội đồng y khoa tiểu bang nên tích cực hơn nhiều trong việc xử phạt các bác sĩ kê đơn kháng sinh bừa bãi.

Cách tốt nhất để đảm bảo bạn không được kê kháng sinh cho nhiễm trùng do virus là đừng đến gặp bác sĩ khi chỉ bị sổ mũi, ngứa họng và ho. Những triệu chứng này hầu như luôn do virus gây ra, và không có viên thuốc thần kỳ nào khiến chúng biến mất sớm hơn dù chỉ một giây. Bác sĩ rất muốn giúp bệnh nhân và được đánh giá cao trong công việc. Khi bạn đến gặp họ vì một vấn đề họ không thể giải quyết, bạn đã kích hoạt bản năng tự nhiên của bác sĩ (Chương 2). Rất có thể họ sẽ làm điều gì đó thay vì không làm gì, ngay cả khi hành động đó dẫn đến hậu quả tiêu cực lâu dài. Đối với hầu hết bác sĩ, việc “không làm gì” rất khó thực hiện, dù đôi khi đó lại chính là phương pháp điều trị đúng đắn bạn cần lúc đó.

Chúng ta đang học được rằng thay vì tiêu diệt vi khuẩn, chiến lược tốt hơn là bổ sung thêm vi khuẩn có lợi vào hệ thống của bạn. Nhiễm trùng hoặc bệnh tật thường không chỉ do vi khuẩn gây hại, mà còn do sự mất cân bằng hệ vi sinh, tạo điều kiện cho nhiễm virus hoặc các vấn đề khác. Probiotic đang ngày càng phổ biến. Dù chúng ta còn nhiều điều phải tìm hiểu về loại và lượng cần thiết trong các điều kiện khác nhau, rõ ràng đây là chiến lược hiệu quả hơn nhiều so với việc kích nổ một “quả bom” kháng sinh trong cơ thể.

Bạn chỉ nên dùng một đợt kháng sinh nếu chắc chắn bệnh do nhiễm khuẩn, nếu bệnh khó có thể tự khỏi, và nếu nhiễm khuẩn đó có nguy cơ đáng kể đe dọa bạn. Nếu bạn đến gặp bác sĩ vì sổ mũi, ho và sốt nhẹ, bạn không cần kháng sinh. Nếu bác sĩ vẫn kê đơn, họ đang gây hại chứ không giúp ích cho sức khỏe bạn. Suốt đời, bạn chỉ cần dùng kháng sinh được lựa chọn kỹ và kê đơn cẩn trọng trong rất ít trường hợp hiếm hoi. Nếu bác sĩ dường như kê kháng sinh cho bạn hầu như mọi lần khám, hãy hỏi rõ lý do và yêu cầu họ cung cấp nghiên cứu chứng minh cho đơn thuốc đó.

Hãy làm như tôi:

Tôi đã không dùng kháng sinh trong nhiều năm. Đúng là tôi rất hiếm khi bị nhiễm trùng dưới bất kỳ hình thức nào. Khi bị nhiễm virus, kháng sinh là điều cuối cùng tôi nghĩ tới. Probiotic là một phần không thể thiếu trong chế độ bổ sung hàng ngày của tôi, và tôi thấy nó giúp ngăn ngừa hầu hết các bệnh nhiễm trùng thông thường. Chỉ với những nhiễm trùng do vi khuẩn nghiêm trọng cụ thể, tôi mới cân nhắc dùng kháng sinh.

Bài tập về nhà:

Tôi rất mừng vì cuối cùng vấn đề này cũng được quan tâm đúng mức. Ngày càng nhiều bác sĩ và chuyên gia nhận ra kháng sinh là công cụ nguy hiểm, chỉ dùng trong những tình huống rất cụ thể. Hai cuốn sách sau mô tả chi tiết tầm quan trọng của việc có đúng loại vi khuẩn. Sau khi đọc chúng, bạn sẽ muốn bảo vệ và nuôi dưỡng hệ vi khuẩn của mình thay vì “ném bom chùm”.

Sách:

Vi khuẩn mất tích: Việc lạm dụng thuốc kháng sinh đang thúc đẩy bệnh dịch hiện đại như thế nào (Missing Microbes: How the Overuse of Antibiotics Is Fueling Our Modern Plagues). Tiến sĩ y khoa Martin J Blaser. 2015. Tác phẩm giá trị giải thích về những thiệt hại đã xảy ra và tất cả hậu quả tiêu cực cho sức khỏe do kháng sinh không cần thiết gây ra.

10% Con người. Vi khuẩn trong cơ thể bạn nắm giữ chìa khóa cho sức khỏe và hạnh phúc như thế nào (10% Human. How Your Body’s Microbes Hold the Key to Health and Happiness). Alanna Collen, Tiến sĩ. 2016. Cuốn sách tuyệt vời này giải thích một cách chi tiết và hấp dẫn về số lượng vi khuẩn bạn có, tất cả lợi ích chúng mang lại, và tại sao đối xử tệ với chúng là ý tưởng tồi. Sách bắt buộc phải đọc cho cả bác sĩ lẫn bệnh nhân.

Chương 13: Muối của trái đất

Lời nói dối:
Ăn muối làm tăng nguy cơ cao huyết áp, từ đó dẫn đến nguy cơ đau tim và đột quỵ cao hơn. Bạn nên ăn càng ít muối càng tốt để phòng ngừa bệnh tim.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:
Rõ ràng là bạn không muốn bị đau tim sớm. Bạn cũng muốn được thưởng thức những món ăn ngon. Tình huống xấu nhất ở đây là phải chịu đựng hàng năm trời ăn kiêng theo chế độ Kim tự tháp thực phẩm nhạt nhẽo không muối, nhưng cuối cùng vẫn bị đau tim sớm. Nếu muối thực sự làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ, thì chúng ta nên tránh ăn và chấp nhận những món ăn nhạt. Ngược lại, nếu muối an toàn, chúng ta có thể thoải mái nêm nếm theo khẩu vị. Lo lắng về những thứ không thực sự làm tăng nguy cơ đau tim, như muối, sẽ khiến bạn không tập trung vào những nguyên nhân thực sự (kháng insulin, viêm mãn tính, béo phì, lạm dụng rượu và những thứ khác).

Hỗ trợ cho lời nói dối:
Đa số các nhà khoa học và bác sĩ trên thế giới đều có chung nhận định rằng ăn ít muối hơn sẽ giúp hạ huyết áp, qua đó giảm nguy cơ đau tim sớm. Vì một lý do nào đó, lời nói dối y khoa này đã được đón nhận nồng nhiệt đến mức, dù không có bằng chứng thực sự ủng hộ và cũng chẳng kiếm được bao nhiêu tiền từ nó, hầu hết mọi bác sĩ đều “nói xấu” muối. Hàng trăm bài báo trên mọi ấn phẩm, từ tạp chí khoa học đến báo lá cải, đều đồng tình rằng ăn muối làm tăng huyết áp và nguy cơ đau tim. Tuy nhiên, khi xem xét kỹ các tài liệu khoa học, ngay cả những bài báo được cho là chứng minh mối liên hệ giữa muối và tăng huyết áp, rõ ràng các kết luận đã bị suy diễn quá đáng. Nhiều nghiên cứu quan trọng thậm chí không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa lượng muối ăn hàng ngày với tình trạng tăng huyết áp hay nguy cơ đau tim.

Lẽ thường:
Trong suốt lịch sử tồn tại trên hành tinh này, con người luôn yêu thích muối và ăn bao nhiêu tùy thích. Mọi loài động vật có vú đều thèm muối và sẵn sàng di chuyển quãng đường xa để được thưởng thức nó. Đối với một nhu cầu được lập trình sẵn ở tất cả các loài động vật có vú, điều này thường có nghĩa bạn cần chất đó để tồn tại. Nông dân đặt những khối muối lớn trong chuồng vì bò rất thích liếm chúng. Muối tốt cho chúng, không hề có hại. Trên thực tế, một con bò bình thường hay một người bình thường khó lòng ăn quá nhiều muối. Người có thận khỏe mạnh có thể dễ dàng đào thải bất kỳ lượng muối dư thừa nào. Nếu bạn bị bệnh thận, hãy thảo luận về lượng muối ăn vào với bác sĩ.

Nghiên cứu:
Hàng trăm nghiên cứu đã được thực hiện cho cả hai phía của lập luận, nhưng ba nghiên cứu quy mô lớn và được thực hiện bài bản sau đây gần như không để lại nghi ngờ gì về sự dối trá này. Một tổng quan của Cochran năm 2003 dựa trên 57 thử nghiệm kết luận: “Có rất ít bằng chứng về lợi ích lâu dài của việc giảm lượng muối ăn vào”. Năm 2006, Tạp chí Y khoa Hoa Kỳ ghi nhận lượng muối ăn vào của hơn 70 triệu người Mỹ và so sánh với nguy cơ tử vong do bệnh tim của họ trong vòng 14 năm. Kết quả? Lượng natri ăn vào càng cao, nguy cơ tử vong do bệnh tim càng thấp (vâng, bạn không đọc nhầm đâu).

Cuối cùng, Tạp chí Tăng huyết áp Hoa Kỳ báo cáo rằng sau khi nghiên cứu hơn 8000 người tham gia, muối hầu như không có tác động nào đến huyết áp. Vậy, với tất cả những nghiên cứu này chứng minh rằng giảm lượng muối ăn vào không hề bảo vệ bạn khỏi tăng huyết áp hay đau tim, tại sao các bác sĩ vẫn duy trì lời nói dối y khoa này? Thành thật mà nói, tôi cũng không biết.

Điều cần nhớ:
Lời nói dối y khoa này là một ví dụ điển hình về việc các chuyên gia có thiện chí tin vào điều gì đó, và cố gắng giúp đỡ nhân loại bằng cách áp đặt niềm tin đó lên tất cả chúng ta. Những ý tưởng và nghiên cứu mà họ dựa vào để đưa ra giả định đều sai lầm, dẫn đến kết luận không chính xác. Vì lý do này, họ đã đưa ra lời khuyên sai lầm cho hàng triệu bệnh nhân. Những bệnh nhân này phải chịu đựng chế độ ăn ít natri nhạt nhẽo, khó ăn, và (theo một nghiên cứu) thậm chí còn làm tăng nguy cơ đau tim của họ.

Khi các chuyên gia lần đầu công bố niềm tin về việc tiêu thụ muối, các cơ quan quản lý (FDA, USDA, AHA, AMA) đã tiếp nhận lời nói dối này và tiếp tục phát tán, lan truyền nó rộng rãi hơn. Sau đó, mọi bác sĩ đều nói lại điều đó với bệnh nhân của mình, nghĩ rằng họ đang giúp đỡ. Tiếp theo, mẹ bạn, vợ bạn và hàng xóm của bạn sẽ la mắng mỗi khi bạn cầm lọ muối. Cuối cùng, sau nhiều thập kỷ, lời nói dối y khoa này sẽ dần mai một. Các bác sĩ sẽ ngừng nhắc đến nó, và rồi các bà vợ, bà mẹ cũng vậy.

Trừ khi bạn bị suy thận hoặc suy tim nặng, bạn hoàn toàn có thể thoải mái nêm muối theo khẩu vị vào mọi món ăn. Những người có thận khỏe mạnh và uống đủ nước có thể ăn nhiều muối tùy thích. Muối sẽ không gây hại cho họ hay làm tăng huyết áp. Họ sẽ bài tiết lượng muối thừa qua nước tiểu mỗi khi bàng quang đầy. Natri và clorua, cùng các chất điện giải khác trong muối, là một trong những chất được cơ thể con người kiểm soát chặt chẽ nhất.

Cơ thể có những cơ chế rất nghiêm ngặt để duy trì lượng chất điện giải thích hợp trong máu và các mô. Việc cho rằng thêm một chút muối vào bữa tối sẽ phá hỏng những cơ chế này là điều ngớ ngẩn. Muối biển chưa tinh chế tốt cho sức khỏe hơn một chút so với muối đã qua chế biến. Điều này khiến muối chế biến kém tốt hơn, nhưng không có nghĩa là xấu. Vì hầu hết chúng ta đều thiếu hụt một số khoáng chất nào đó, sử dụng muối biển hồng hoặc xám chưa tinh chế là một lựa chọn tuyệt vời. Bằng cách này, bạn vừa có được hương vị mong muốn, vừa bổ sung nhiều khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Nếu bạn gặp bác sĩ và họ khuyên bạn giảm lượng natri/muối để hạ huyết áp hoặc vì lý do sức khỏe khác, hãy cố gắng nhẹ nhàng với họ. Lời nói dối y khoa này chỉ mới bắt đầu lụi tàn. Nhiều bác sĩ giỏi vẫn chưa cập nhật đủ thông tin để hiểu rõ hơn. Một câu hỏi tôn trọng về nghiên cứu thực tế mà bác sĩ dựa vào để đưa ra lời khuyên có thể là động lực để họ đeo kính đọc sách và bắt đầu tìm hiểu thêm.

Lời nói dối này là một ví dụ tuyệt vời khác về cách bệnh nhân có thể chủ động kiểm soát sức khỏe của mình: nghiên cứu sâu hơn về chủ đề theo ý muốn, tự hào về kiến thức của bản thân và sức khỏe đang được cải thiện. Việc trao đổi thẳng thắn với bác sĩ về lời nói dối y khoa này có thể là khởi đầu cho một mối quan hệ hợp tác bền chặt hơn giữa hai người. Hoặc bác sĩ sẽ nghiên cứu và trở nên giỏi hơn, hoặc họ sẽ thô lỗ với bạn và bạn có thể tìm một bác sĩ mới.

Hãy làm như tôi:
Chúng tôi luôn để muối trên bàn ăn và trong bếp. Chúng tôi sử dụng muối trong hầu hết mọi món ăn chế biến. Bản thân tôi chưa bao giờ thích đồ ăn quá mặn, nhưng tôi không ngại sử dụng muối. Chúng tôi dùng muối biển Himalaya chưa tinh chế tự xay, và cho vào hầu hết các món. Ngay cả khi sau này tôi có vấn đề về huyết áp, tôi vẫn sẽ tiếp tục sử dụng muối biển của mình mà không chút lo sợ.

Bài tập về nhà:
Muối cần thiết cho sức khỏe con người, nhưng bạn có thể cần trang bị kiến thức khi trao đổi ý tưởng này với bác sĩ. Dưới đây là một cuốn sách tuyệt vời và một bài báo mô tả đầy đủ lợi ích của việc thực sự ăn muối tốt, cùng với những quan điểm và hành động thiếu căn cứ từ các chuyên gia và cơ quan chính phủ về muối.

Sách:

Rải muối trên con đường Sức khỏe (Salt Your Way to Health). David Brownstein, MD. 2006. Tiến sĩ Brownstein đã có nhiều thập kỷ đấu tranh với hệ thống y tế. Cuốn sách này chứa đầy những ý tưởng tuyệt vời và thông tin hữu ích về muối cùng những lợi ích thực sự của nó đối với sức khỏe.

Bài báo tạp chí:

Đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến với muối (It’s Time to End the War on Salt). Melinda Wenner Moyer. Scientific American. Tháng 7 năm 2011. Một bản tóm tắt xuất sắc về lịch sử biến muối thành thứ không tốt cho sức khỏe, cùng với những sai lầm của các chuyên gia y tế cấp tiểu bang và liên bang. Một số quyết định được đưa ra ở cấp liên bang thực sự đáng xấu hổ.

Chương 14: Không phải tất cả calo đều được tạo ra như nhau

Lời nói dối:

“Một calo là một calo” – dù đó là từ bánh sinh nhật hay bông cải xanh. Bạn có thể ăn bất cứ thứ gì mình thích, miễn là kiểm soát được tổng lượng calo nạp vào. Rồi bạn sẽ thon thả và khỏe mạnh, nhưng chỉ khi chăm chỉ đếm calo, bởi vì tất cả calo đều giống nhau cả. Nếu muốn giảm cân, bạn chỉ cần đốt cháy nhiều calo hơn lượng bạn ăn vào.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:

Nếu lời nói dối y khoa này là sự thật, bạn sẽ nghĩ rằng đồ ăn vặt cũng là thực phẩm bổ dưỡng thực sự. Bánh sinh nhật thực ra không phải là thức ăn lành mạnh, nhưng nếu lượng calo trong nó cũng giống như trong bông cải xanh đối với cơ thể bạn, thì nó hóa ra lại là một lựa chọn hợp lệ. Theo lời nói dối này, bạn chỉ cần đảm bảo không vượt quá giới hạn calo hàng ngày.

Nếu lời nói dối này đúng, hãy cứ ăn bất cứ thứ gì bạn muốn, chỉ cần chú ý đến tổng calo. Nhưng vì tổng calo từ các thực phẩm khác nhau không hề giống nhau về tác động sức khỏe, bạn nên thận trọng: hãy chủ yếu ăn thực phẩm nguyên chất, thật sự hàng ngày và chỉ thỉnh thoảng thưởng thức đồ ăn vặt. Sức khỏe tốt được xây dựng trên nền tảng một chế độ ăn tốt. Chúng ta phải nhận ra điều gì thực sự quan trọng, và nên đầu tư tiền bạc, công sức vào đâu nếu muốn có một trí óc minh mẫn và cơ thể khỏe mạnh.

Hỗ trợ cho lời nói dối:

Hầu hết bác sĩ và các bài báo tạp chí đều ngầm hiểu rằng một calo từ loại thực phẩm này cũng giống calo từ bất kỳ loại thực phẩm nào khác. Chuyên gia dinh dưỡng thường nói với chúng ta rằng một calo bánh ngọt không khác gì một calo rau bina. Tuy nhiên, các nhà khoa học và nhiều bác sĩ đã ngừng nhắc lại lời nói dối này từ nhiều năm trước, vì họ biết rằng tất cả nghiên cứu đều cho thấy nó sai lầm và không đáng để lặp lại. Rất ít nghiên cứu y khoa thực sự ủng hộ lời nói dối này. Nó tồn tại chủ yếu dựa trên những ý kiến chuyên gia vô căn cứ. Giờ đây, chính những bác sĩ lười biếng và các bà mẹ lo lắng là những người nhắc đi nhắc lại lời nói dối y khoa này nhiều nhất, khiến nó vẫn tồn tại và dẫn mọi người đến những sai lầm trong ăn uống.

Bạn có thể đã đọc hoặc nghe nói rằng chất béo chứa nhiều calo trên mỗi gam hơn protein hay carbohydrate. Điều này đúng nếu bạn đốt cháy thức ăn trong một chiếc lò nhỏ, nhưng nó hoàn toàn không tạo ra sự khác biệt nào cho mục tiêu sức khỏe và giảm cân của bạn. Trong số tất cả những sự thật dinh dưỡng quan trọng mà một bác sĩ trẻ có thể được dạy, đây có phải là điều họ chọn để nhấn mạnh? Loại “sự thật” này được các bác sĩ lười biếng khắp nơi lặp đi lặp lại, đơn giản vì họ không hiểu rõ hơn và không chịu tìm hiểu sự thật. Nhiều bác sĩ có ý tốt vẫn hướng dẫn bệnh nhân rằng chìa khóa giảm cân là đốt cháy nhiều calo hơn lượng nạp vào. Bệnh nhân được bảo rằng sự thiếu hụt calo hàng ngày đó sẽ dẫn đến giảm cân.

Lẽ thường:

Theo cách hầu hết chúng ta được dạy về mô hình calo, có vẻ hợp lý khi nghĩ rằng calo nào cũng như nhau, bất kể nguồn thực phẩm. Các nhà khoa học đã tạo ra toàn bộ khái niệm calo thực phẩm bằng cách đốt cháy một lượng nhỏ thức ăn trong một lò nhỏ và đo nhiệt lượng tỏa ra để xác định hàm lượng calo. Con số calo ghi trên một loại thực phẩm hoàn toàn không liên quan đến cách thức cơ thể con người chuyển hóa nó; nó chỉ cho bạn biết lượng năng lượng nhiệt sinh ra khi đốt cháy thức ăn trong chiếc lò đó. Chúng ta không đốt cháy thức ăn chúng ta ăn, chúng ta tiêu hóa nó. Thực ra, “lẽ thường” không áp dụng được cho lời nói dối này, vì ngay từ đầu, chúng ta đã được dạy một cách ngớ ngẩn để mô tả năng lượng trong các loại thực phẩm khác nhau.

Sinh hóa học mà cơ thể con người sử dụng cực kỳ phức tạp. So sánh việc chúng ta “đốt cháy” thức ăn chỉ là một phép loại suy sai lệch, khiến chúng ta hiểu nhầm vấn đề. Không hề có cái gọi là “lẽ thường” ở cấp độ sinh hóa học. Đừng để bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng nào nói với bạn rằng họ biết tất cả mọi thứ về cách cơ thể sử dụng thức ăn và lưu trữ năng lượng – điều đó không đúng sự thật. Calorie được phát minh ra như một cách để các nhà khoa học nói về năng lượng nhiệt trong thực phẩm. Nó không hề liên quan đến việc một loại thực phẩm cụ thể lành mạnh ra sao, hay liệu nó khiến bạn tăng hay giảm cân.

Nghiên cứu:

Rất ít nghiên cứu thực sự cố gắng chứng minh lời nói dối này. Nghiên cứu đã được thực hiện để xác định hàm lượng calo của hầu hết mọi loại thực phẩm trên hành tinh. Tuy nhiên, lại rất ít nghiên cứu cho thấy cơ thể con người “quan tâm” đến cách xác định này, hay “đồng ý” với con số calo đo được trong phòng thí nghiệm trên thực phẩm hoặc đồ uống.

Chưa từng có một nghiên cứu có ý nghĩa nào chứng minh rằng một calo bánh ngọt giống với một calo thịt xông khói hay một calo atisô, xét về góc độ sức khỏe và béo phì. Cộng đồng y tế và dinh dưỡng chỉ đơn giản chấp nhận rằng tất cả calo này là tương đương, và mọi lời khuyên dinh dưỡng sau đó đều dựa trên lời nói dối y khoa này.

Một bài báo trên tạp chí JAMA (Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ) năm 2012 đã chính thức vạch trần lời nói dối y khoa này. Nghiên cứu cho thấy ba nhóm bệnh nhân khác nhau, tất cả đều ăn cùng một tổng lượng calo hàng ngày: một nhóm ăn nhiều carbohydrate, một nhóm ăn nhiều protein và một nhóm ăn nhiều chất béo. Theo những gì bạn được nghe suốt đời, bạn nghĩ nhóm nào giảm cân nhiều nhất? Câu trả lời là: Không, chính nhóm ăn nhiều chất béo lại giảm cân nhiều hơn cả hai nhóm kia. Bác sĩ của bạn nên đọc bài báo này và nên biết rằng việc đếm calo và ăn ít chất béo chỉ là phí thời gian của bạn.

Điều cần nhớ:

Bác sĩ rất bận rộn và hầu hết không thực sự hiểu rằng dinh dưỡng quan trọng đối với sức khỏe bệnh nhân hơn nhiều so với việc biết tất tần tật về những viên thuốc hay mũi tiêm mới nhất từ các hãng dược lớn (Big Pharma). Bác sĩ không thực sự muốn trở thành chuyên gia dinh dưỡng; họ muốn trở thành chuyên gia về thuốc và quy trình y tế. Rất ít bác sĩ nhận ra rằng hầu hết các loại thuốc kê đơn và quy trình y tế sẽ trở nên không cần thiết nếu bệnh nhân được giáo dục và khuyến khích tuân theo một chế độ ăn hợp lý. Tôi thường tự hỏi, bác sĩ sẽ trả lời thế nào nếu bệnh nhân hỏi: “Bác sĩ có nghĩ bệnh tiểu đường loại 2 có thể chữa khỏi không?” hoặc “Bác sĩ nghĩ dinh dưỡng quan trọng thế nào trong việc ngăn ngừa đau tim, đột quỵ và ung thư?”. Tôi e rằng câu trả lời có khả năng cao nhất sẽ là “Không” và “Khá quan trọng, nhưng không bằng loại thuốc mới nhất từ các công ty dược”. Một bác sĩ giỏi phải là chuyên gia về nghiên cứu dinh dưỡng và có thể hướng dẫn bệnh nhân cách ăn uống để đạt được và duy trì cân nặng khỏe mạnh. Bác sĩ cũng nên làm theo chính lời khuyên của mình và làm gương cho bệnh nhân.

Một cách hay để nhìn nhận vấn đề này là xem xét lời khuyên y tế phổ biến và tỷ lệ béo phì trong 30 năm qua. Một phần của lời khuyên thông thường – rằng một calo không tệ hơn bất kỳ calo nào khác (một calo bông cải xanh cũng như một calo bánh sinh nhật) – cứ được lặp đi lặp lại trong khi mọi người vẫn tiếp tục tăng cân. Đếm calo là một sự lãng phí thời gian vô ích. Nó ngốn mất nguồn năng lượng và động lực quý giá của bạn bằng cách bắt bạn bận rộn với một việc chẳng giúp ích gì cho việc giảm cân, hầu như đảm bảo bạn sẽ thất bại.

Khi một người bình thường có động lực giảm cân và khỏe mạnh hơn, họ thường bắt đầu đếm calo một cách ráo riết. Họ sẽ tiếp tục trong một hoặc hai tháng, và khi thấy kết quả tối thiểu, họ sẽ nản lòng và dần từ bỏ nỗ lực. Nghe quen chứ? Đôi khi, chính bệnh nhân tội nghiệp ấy lại cảm thấy tội lỗi vì đã bỏ cuộc, trong khi nguyên nhân lại xuất phát từ lời khuyên tồi tệ dẫn đến thất bại từ chính bác sĩ của họ. Đúng vậy, họ cảm thấy tội lỗi vì từ bỏ một khái niệm ngu ngốc vốn dĩ đã không hiệu quả ngay từ đầu. Nếu một phần lớn trong kế hoạch ăn kiêng hiện tại của bạn là đếm và theo dõi calo, thì rốt cuộc bạn sẽ thất bại. Nó chẳng giúp ích gì và không hiệu quả nếu mục tiêu của bạn là giảm cân và sức khỏe lâu dài. Bạn nên bắt đầu tự nghiên cứu về cách con người thực sự nên ăn và điều gì giúp họ đạt được cân nặng lý tưởng.

Khi bạn đã sẵn sàng và có động lực để giảm cân, bạn muốn nỗ lực của mình mang lại hiệu quả giảm cân tối đa. Bạn không muốn bỏ nhiều công sức chỉ để giảm được vài cân rồi lại tăng trở lại. Bạn muốn làm điều gì sẽ mang lại kết quả ngay từ đầu và có hiệu quả lâu dài. Nếu bác sĩ nói với bạn rằng chìa khóa giảm cân là cắt giảm calo và tập thể dục nhiều hơn, hãy cố gắng kìm nén cơn tức giận. Có lẽ anh ta vừa mới được thả ra từ một phòng giam biệt lập, nơi anh ta không được phép đọc bất kỳ tạp chí y khoa nào trong vài năm qua. Bạn có thể giúp anh ta bằng cách chỉ ra một hoặc hai bài báo giúp anh ta hiểu rõ hơn.

Bạn có thể nói với anh ta rằng bạn sẽ ăn thực phẩm nguyên chất và ăn cho đến khi no. Bạn có thể nói rằng một calo bánh ngọt không thể sánh bằng một calo quả việt quất, và rằng bạn sẽ tránh bánh ngọt mà thưởng thức việt quất. Xin đừng lãng phí một giây thời gian hay một chút công sức nào để lo lắng về calo nữa; chúng không liên quan, và bác sĩ của bạn giờ đây nên biết điều đó. Tăng cân là do ăn những thực phẩm không phù hợp và làm rối loạn quá trình trao đổi chất insulin của bạn, chứ không phải do ăn quá nhiều calo.

Hãy làm như tôi:

Ăn nhiều loại thực phẩm có danh sách thành phần dài dòng từng là chế độ ăn thông thường của tôi. Sau khi nhận ra mình là một bác sĩ béo phì, hay cáu kỉnh, mệt mỏi, ợ nóng, sổ mũi, và không nên đưa ra lời khuyên sức khỏe hay dinh dưỡng cho ai, tôi đã thay đổi tất cả. Giờ đây, tôi hiếm khi ăn bất cứ thứ gì có nhiều hơn một thành phần. Thành phần trong bông cải xanh là… ừm, chính bông cải xanh. Ăn thực phẩm nguyên chất, thật sự, là quy tắc chứ không phải ngoại lệ trong nhà chúng tôi. Cơ thể con người và hệ tiêu hóa biết rất rõ phải làm gì với thực phẩm nguyên chất. Chúng bị nhầm lẫn bởi những thực phẩm đựng trong hộp các tông với thành phần kỳ lạ, và có xu hướng tích trữ chúng dưới dạng mỡ ở bụng hoặc mông của bạn.

Bài tập về nhà:

Lời nói dối “tất cả calo đều như nhau” ngu ngốc đến mức tôi không muốn bàn thêm nữa. Điều bạn cần làm là tìm hiểu xem cơ thể con người thực sự cần gì và cách nó thực sự sử dụng thức ăn bạn nạp vào. Hai cuốn sách tuyệt vời dưới đây. Sau khi đọc chúng, bạn sẽ thông thái hơn 95% bác sĩ trên thế giới về dinh dưỡng con người.

Sách:

1. The Primal Blueprint: Reprogram your genes for effortless weight loss, vibrant health, and boundless energy (Bản thiết kế nguyên thủy: Lập trình lại gen của bạn để giảm cân dễ dàng, sức khỏe dồi dào và năng lượng vô tận) – Mark Sisson (2013). Cuốn sách này đi sâu vào toàn bộ lối sống giúp bạn trông (cơ bắp và khỏe mạnh) và cảm thấy (hạnh phúc và tràn đầy năng lượng) như một người săn bắn hái lượm.
2. The Paleo Diet: Lose Weight and Get Healthy by Eating the Foods You Were Designed to Eat (Chế độ ăn Paleo: Giảm cân và khỏe mạnh bằng cách ăn những thực phẩm bạn được thiết kế để ăn) – Loren Cordain (2001). Một trong những cuốn sách hay nhất tôi từng đọc về sức khỏe và dinh dưỡng con người. Tác giả đã nắm lấy khoa học dinh dưỡng hiện đại và “tát” nó một cách đầy thuyết phục. Chậm mà chắc, các bác sĩ và chuyên gia đang dần nhận ra sự thật về dinh dưỡng của con người.

Sách thêm:

Dr. Atkins’ Diet Revolution – Robert Atkins, MD (1972). Tôi thậm chí không thể tưởng tượng nổi sự lạnh lùng và ánh mắt nghiêm khắc mà Tiến sĩ Atkins phải đối mặt thời điểm đó, khi ông lần đầu quảng bá cuốn sách của mình. Vị bác sĩ có tư duy vượt khuôn khổ này đáng được phong tước hiệp sĩ, phong thánh và nhiều danh hiệu khác. Một nhà cách mạng thực thụ!m chí không thể tưởng tượng được sự lạnh lùng và cái nhìn nghiêm khắc mà Tiến sĩ Atkins phải chịu đựng vào thời điểm đó, khi ông lần đầu tiên quảng bá cuốn sách của mình. Vị bác sĩ này, một bác sĩ có suy nghĩ vượt ra ngoài khuôn khổ của mình, nên được phong tước hiệp sĩ và thánh và nhiều thứ khác. Một nhà cách mạng thực sự!

Chương 15: Quá nhiều canxi có gây sỏi thận không?

Lời nói dối:

Ăn hoặc uống quá nhiều canxi có thể dẫn đến sỏi thận. Hơn nữa, nếu đã từng bị sỏi thận, bạn nên giảm lượng canxi hấp thụ để tránh tái phát.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:

Sỏi thận lớn chắc chắn là một trong những trải nghiệm đau đớn nhất mà con người có thể chịu đựng. Bất cứ khi nào một phụ nữ mô tả cơn đau còn kinh khủng hơn cả lúc sinh con, bạn biết chắc mình không muốn trải qua điều đó. Qua nhiều năm, tôi đã nghe không ít phụ nữ chia sẻ rằng cơn đau sỏi thận của họ dữ dội hơn cả cơn chuyển dạ tồi tệ nhất. Là đàn ông, tôi chỉ có thể hình dung nỗi đau ấy ở mức 25 trên thang điểm 10, và cầu trời cho mình không bao giờ mắc phải. Chưa từng có người phụ nữ nào dùng phép so sánh với cơn đau đẻ để mô tả bất kỳ nỗi đau nào khác với tôi, kể cả khi gãy nhiều xương. Vì thế, nếu thực phẩm giàu canxi làm tăng nguy cơ sỏi thận, có lẽ bạn nên cắt giảm chúng. Nhưng nếu không, bạn hoàn toàn có thể thoải mái thưởng thức.

Hỗ trợ cho lời nói dối:

Nhiều người ngoài đời, kể cả một số bác sĩ, vẫn nhắc đi nhắc lại lời nói dối y khoa này như một sự thật. Thực tế, không hề có nghiên cứu nào chứng minh rằng thực phẩm giàu canxi trong chế độ ăn làm tăng nguy cơ sỏi thận. Một vài nghiên cứu nhỏ lẻ gợi ý mối liên hệ có thể có giữa việc bổ sung canxi liều cao (dạng thuốc) và sỏi thận, nhưng vẫn chưa có kết luận chắc chắn cho đến khi các nghiên cứu quy mô hơn được thực hiện.

Lẽ thường:

Vì phần lớn sỏi thận được cấu tạo từ canxi cùng các thành phần khác, nên việc nghĩ rằng ăn quá nhiều canxi có thể làm tăng nguy cơ sỏi nghe có vẻ hợp lý. Canxi cực kỳ quan trọng cho hàng trăm chức năng cơ thể và cấu tạo xương, nên chúng ta cần đảm bảo hấp thụ đủ. Tuy nhiên, nồng độ canxi trong máu và nước tiểu được cơ thể kiểm soát rất chặt chẽ. Quá trình chuyển hóa canxi phức tạp hơn nhiều so với việc đơn giản ăn nhiều sẽ gây ra sỏi và khiến bạn trải qua cơn đau khủng khiếp nhất.

Nghiên cứu:

Chưa có nghiên cứu nào chỉ ra rằng lượng canxi cao từ thức ăn và đồ uống tự nhiên làm tăng nguy cơ sỏi thận. Đồng thời, cũng chưa có nghiên cứu nào chứng minh lợi ích của việc giảm hấp thụ canxi ở người từng bị sỏi thận trong việc ngăn ngừa tái phát. Một nghiên cứu trình bày tại Hội nghị lần thứ 94 của Hiệp hội Nội tiết gợi ý mối liên hệ giữa việc bổ sung canxi dạng viên và tăng nguy cơ sỏi thận, nhưng bằng chứng vẫn chưa đủ sức thuyết phục.

Điều cần nhớ:

Canxi trong chế độ ăn không gây ra sỏi thận. Nếu bạn đã từng bị sỏi thận, điều đó không có nghĩa là bạn phải tránh các thực phẩm giàu canxi tự nhiên. Nguy cơ tái phát sỏi chắc chắn có thể giảm, nhưng không phải bằng cách kiêng cữ canxi trong ăn uống.

Trong nhiều năm, việc bổ sung canxi dạng thuốc rất phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ. Dù điều này có thể không cần thiết và chưa chắc đã tăng cường sức mạnh xương, nó cũng không dẫn đến tỷ lệ sỏi thận cao hơn ở nhóm này. Có một chất dinh dưỡng mà hầu hết phụ nữ đều thiếu, có khả năng tăng cường sức khỏe xương và hỗ trợ hàng trăm quá trình sinh hóa trong cơ thể – đó chính là vitamin D3.

Hầu hết phụ nữ và nam giới đều hấp thụ đủ canxi từ chế độ ăn lành mạnh, nhưng gần như không thể đủ vitamin D3 chỉ từ thực phẩm trong chế độ ăn hiện đại. Vì chúng ta được khuyên nên tránh nắng để phòng ngừa ung thư da, nên cũng không thể tổng hợp vitamin D theo cách tự nhiên nữa. Do đó, hầu hết mọi người cần bổ sung D3 hàng ngày. Đừng lo lắng về việc quá nhiều canxi trong ăn uống gây sỏi thận, nhưng hãy đề nghị bác sĩ kiểm tra mức vitamin D (25-hydroxy) của bạn – điều này mới thực sự quan trọng.

Nếu bác sĩ khuyên bạn giảm lượng canxi để tránh sỏi thận, hãy lịch sự đề nghị được xem bản sao nghiên cứu mà họ dựa vào để đưa ra lời khuyên đó. Điều này rất có thể sẽ khiến bác sĩ bối rối, đồng thời mở ra cơ hội tuyệt vời để bạn cùng họ xây dựng mối quan hệ đối tác tốt hơn.

Hãy làm như tôi:

Tôi chưa từng bị sỏi thận và chắc chắn muốn duy trì điều đó. Chế độ ăn toàn thực phẩm tự nhiên cung cấp cho tôi nhiều canxi:

• Cải xoăn
• Cá mòi
• Bông cải xanh
• Đậu bắp
• Hạnh nhân
  (Và không, không cần phải uống sữa). Tôi cũng bổ sung vitamin D3 hàng ngày cho đến khi dành dụm đủ tiền chuyển đến Key West.

Bài tập về nhà:

Vì việc hấp thụ đủ hay thừa canxi không phải thách thức lớn, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về vitamin D – chất dinh dưỡng cực kỳ quan trọng mà hầu hết chúng ta đều thiếu. Trang web dưới đây sẽ giúp bạn trở thành chuyên gia về vitamin D.

Trang web:

Trang tài nguyên Vitamin D. Mercola.com. Goo.gl/HywpRc

Chương 16: TSH của bạn bình thường không có nghĩa là tuyến giáp của bạn ổn

Lời nói dối:
Người ta thường cho rằng chỉ cần một xét nghiệm duy nhất trong phòng thí nghiệm mang tên TSH (Hormone kích thích tuyến giáp) là đủ để đánh giá chức năng tuyến giáp. Theo đó, nếu mức TSH nằm trong giới hạn bình thường, tuyến giáp của bạn được coi là hoạt động tốt, và mọi triệu chứng bạn gặp phải chỉ là do tưởng tượng.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:
Tuyến giáp và các hormone nó sản xuất ảnh hưởng đến hầu hết mọi phản ứng sinh hóa trong cơ thể. Một tuyến giáp hoạt động bất thường có thể dẫn đến bệnh tật, đau khổ, thậm chí tử vong sớm. Nếu TSH thực sự là xét nghiệm duy nhất cần thiết để đánh giá sức khỏe tuyến giáp, thì việc chỉ dựa vào nó là hợp lý. Tuy nhiên, trên thực tế, để chẩn đoán chính xác, cần xem xét toàn bộ bảng xét nghiệm tuyến giáp kết hợp với triệu chứng lâm sàng và dấu hiệu thực tế của bệnh nhân. Hãy đảm bảo kiểm tra đầy đủ.

Hỗ trợ cho lời nói dối:
Hầu hết các chuyên gia về tuyến giáp (bác sĩ nội tiết) đều cho rằng nếu TSH trong giới hạn bình thường thì tuyến giáp đang hoạt động tốt. Các hướng dẫn từ hiệp hội nội tiết cũng khuyến cáo TSH là xét nghiệm duy nhất cần thiết để sàng lọc. Tất cả các bác sĩ đều được dạy điều này trong trường y và thời gian nội trú, và họ hiếm khi đặt câu hỏi về nó kể từ đó. Xét nghiệm này nhanh chóng, dễ thực hiện, và kết quả dường như rõ ràng, hiển nhiên. Rất ít bác sĩ nghi ngờ về việc sử dụng TSH như một công cụ chẩn đoán bệnh tuyến giáp.

Lẽ thường:
Trên toàn thế giới, tuyến giáp được công nhận là tuyến nội tiết chủ chốt của cơ thể người. Vì vậy, việc chẩn đoán và điều trị chính xác các vấn đề về tuyến giáp là cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe và hạnh phúc lâu dài. Từ những năm 1970, mức TSH đã trở thành phương pháp tiêu chuẩn để kiểm tra tuyến giáp. Thế nhưng vì lý do nào đó, các bác sĩ, kể cả những người được xem là chuyên gia về tuyến giáp, vẫn muốn đặt cược sức khỏe tuyến giáp của bạn vào một xét nghiệm đã tồn tại suốt bốn mươi năm qua.

Thực chất, TSH thậm chí không phải là hormone do tuyến giáp sản xuất. Nó là hormone được tiết ra bởi thùy trước tuyến yên trong não. Tuyến yên sản xuất TSH để ra lệnh cho tuyến giáp tăng cường sản xuất hormone tuyến giáp. Khi lượng hormone tuyến giáp lưu thông trong máu đạt mức phù hợp, nó sẽ báo hiệu ngược lại cho tuyến yên ngừng sản xuất TSH. Có nhiều điểm trong vòng phản hồi này có thể xảy ra sự cố, và những sai sót đó hoàn toàn không thể phát hiện được nếu bác sĩ chỉ kiểm tra mức TSH.

Một bài báo của Dayan trên Tạp chí Lancet năm 2001 đã chỉ ra vấn đề tiềm ẩn này và đề xuất kiểm tra ít nhất TSH, FT3 và FT4 để giảm nguy cơ bỏ sót bệnh lý tiềm ẩn. FT3 (T3 tự do) là dạng hoạt động của hormone tuyến giáp lưu thông trong máu, còn FT4 (T4 tự do) là dạng dự trữ. Dù bài báo này được đăng trên một tạp chí y khoa danh tiếng để cảnh báo giới y khoa rằng chỉ kiểm tra TSH là không đủ, các bác sĩ vẫn cứng nhắc tiếp tục chỉ dựa vào TSH.

Nghiên cứu:
Nghiên cứu ủng hộ quan điểm chỉ cần TSH thực chất rất yếu. Khi xét nghiệm TSH ra đời, các bác sĩ đã rất phấn khích vì có một công cụ kiểm tra tuyến giáp nhanh chóng và dễ dàng. Về cơ bản, họ đã quên mất cách sử dụng khả năng phán đoán lâm sàng và kỹ năng thăm khám thực thể khi đánh giá các dấu hiệu và triệu chứng bệnh tuyến giáp. Họ bắt đầu tin tưởng một cách mù quáng vào xét nghiệm này. Các bài báo nghiên cứu ban đầu thường ngầm ám chỉ rằng TSH là tất cả những gì cần kiểm tra, nhưng ở phần sau lại đề cập đến những hạn chế của xét nghiệm này. Nhiều bác sĩ đã ngừng đọc trước khi họ kịp đến phần thứ hai đó. Hậu quả là họ hiểu sai rằng TSH là xét nghiệm duy nhất cần thiết để chẩn đoán bệnh tuyến giáp.

Mỗi khi một “xét nghiệm thần kỳ” như vậy được phát hiện và quảng bá như một tiêu chuẩn vàng mới, nó thường làm giảm tư duy phản biện của các bác sĩ. Khi tất cả quảng cáo và đồng nghiệp đều khẳng định xét nghiệm này hiệu quả, các bác sĩ thông thường bắt đầu chấp nhận nó một cách mù quáng như một chân lý không thể nghi ngờ và ngừng suy nghĩ. Sai lầm kiểu này xảy ra thường xuyên trong y học. Thực tế, nó đã lặp đi lặp lại nhiều lần đến mức đáng lẽ các bác sĩ phải cảnh giác hơn với việc tin tưởng mù quáng vào các xét nghiệm mới cho sức khỏe của bạn. Không có nghiên cứu nào tôi biết từng cố gắng chứng minh TSH là xét nghiệm duy nhất cần thiết để đánh giá sức khỏe tuyến giáp, thế nhưng các bác sĩ vẫn hành xử như thể đó là sự thật hiển nhiên.

Bất kỳ xét nghiệm hoặc phương pháp điều trị nào được phong danh “tiêu chuẩn vàng” trong y học đều có xu hướng khiến các bác sĩ trở nên lười tư duy. Nó khiến họ nghĩ rằng mọi điều cần biết về chủ đề đó đã được khám phá hết, và không cần phải nỗ lực suy nghĩ thêm. TSH chính là một “tiêu chuẩn vàng” như vậy. Nó thường khiến các bác sĩ trông thật ngớ ngẩn và khiến bệnh nhân đau khổ. Các bác sĩ sử dụng xét nghiệm TSH cho mọi mục đích, từ đánh giá chức năng sinh lý tuyến giáp đến hướng dẫn bắt đầu và theo dõi liều lượng thuốc điều trị. Đây là một xét nghiệm không đủ khả năng đáp ứng tất cả những mục đích đó.

Điều cần nhớ:
Hầu hết bác sĩ không biết cách xác định phạm vi bình thường của một xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, hoặc những yếu tố nào có thể làm sai lệch kết quả (tăng/giảm giả tạo). Trước khi xét nghiệm TSH trở nên phổ biến, các bác sĩ đã chẩn đoán bệnh tuyến giáp bằng cách lắng nghe và thăm khám kỹ lưỡng để tìm triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng. Nếu một bệnh nhân bị mệt mỏi nghiêm trọng, tăng cân, táo bón và rụng lông mày ở phần đuôi (ngoài cùng), các bác sĩ sẽ chẩn đoán suy giáp mà không cần đợi kết quả TSH.

Như đã đề cập trước đó, khi một “tiêu chuẩn vàng” được thiết lập trong y học, các bác sĩ có xu hướng ngừng suy nghĩ. Hậu quả là, hầu hết đã ngừng tìm kiếm các dấu hiệu và triệu chứng thực tế của bệnh tuyến giáp, và thay vào đó chỉ đơn thuần kiểm tra mức TSH. Một vấn đề nghiêm trọng khác là mức TSH có thể bị ảnh hưởng bởi hút thuốc, bệnh tật, căng thẳng, hoặc thậm chí tập thể dục trước khi lấy máu. Hầu hết bác sĩ không biết rằng mức TSH của bệnh nhân có thể dao động đáng kể chỉ trong một ngày và chịu tác động bởi nhiều yếu tố.

Bất cứ khi nào bệnh nhân dành thời gian từ lịch trình bận rộn để đặt hẹn gặp bác sĩ vì các triệu chứng như mệt mỏi kiệt sức, tăng cân, đầu óc lơ mơ… đến mức ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống, bác sĩ nên lắng nghe triệu chứng và khám tìm dấu hiệu bệnh tuyến giáp. Nói cách khác, họ nên tôn trọng bệnh nhân. Tiếp theo, bác sĩ nên yêu cầu một bảng xét nghiệm tuyến giáp toàn diện bao gồm TSH, FT3, FT4, RT3, TPO và TGA, chứ không chỉ riêng TSH. Còn có một số xét nghiệm không thuộc tuyến giáp khác cũng cần được thực hiện để điều tra đầy đủ các vấn đề tiềm ẩn. Bạn có thể tìm danh sách đầy đủ các xét nghiệm cần thiết trong sách và trang web được liệt kê ở phần Bài tập về nhà cuối chương này.

Nhiều bệnh nhân được thông báo tuyến giáp “ổn” dựa trên kết quả TSH bình thường, trong khi thực tế họ đang mắc bệnh tuyến giáp nghiêm trọng với triệu chứng rõ rệt. Nếu chỉ kiểm tra TSH, bệnh nhân có thể có mức TSH “bình thường” trong nhiều năm trước khi cuối cùng được chẩn đoán mắc bệnh tuyến giáp. Trong thời gian đó, nhiều người trong số họ được kê thuốc chống trầm cảm, được khuyên tập thể dục nhiều hơn và ăn ít hơn, hoặc đơn giản bị bảo rằng nỗi đau của họ chỉ là do tưởng tượng. Tôi xem đây là hành vi y khoa thiếu tôn trọng, kém cỏi, thậm chí là sự tắc trách.

Khẳng định rằng TSH là xét nghiệm duy nhất cần thiết để chẩn đoán bệnh tuyến giáp là một lời nói dối lười biếng của ngành y. Nếu bạn có nhiều triệu chứng tuyến giáp nhưng được thông báo kết quả xét nghiệm “bình thường”, hãy yêu cầu một bản sao kết quả (kết quả xét nghiệm là của bạn, không phải của bác sĩ) và xem những gì đã được kiểm tra. Nếu chỉ kiểm tra TSH, bạn có thể lựa chọn: quay lại và cố gắng giải thích cho bác sĩ của mình, hoặc tìm một bác sĩ mới biết lắng nghe và tôn trọng triệu chứng của bạn. Hãy dành thời gian tự trang bị kiến thức, sử dụng hai nguồn tài nguyên ở cuối chương này, về tất cả các xét nghiệm cần thiết và những cân nhắc quan trọng để chẩn đoán chính xác bệnh tuyến giáp.

Hãy làm như tôi:
Vì triệu chứng tuyến giáp có thể rất tinh vi, tôi kiểm tra tuyến giáp ít nhất hàng năm. Tôi yêu cầu làm đầy đủ bảng xét nghiệm tuyến giáp, không chỉ TSH. Tôi cũng đảm bảo vợ tôi được kiểm tra tương tự. Sức khỏe tuyến giáp gắn liền với chế độ ăn toàn phần hữu cơ và tránh tối đa độc tố môi trường, đó cũng là cách ăn uống và sinh hoạt của chúng tôi.

Bài tập về nhà:
Vì dường như hầu hết bác sĩ đều từ chối “làm bài tập” về bệnh tuyến giáp và các xét nghiệm liên quan, bạn sẽ phải tự mình tìm hiểu. Dưới đây là hai nguồn tuyệt vời để bắt đầu hành trình khám phá tuyến giáp phức tạp của bạn: một cuốn sách và một trang web…

Sách:

Giải pháp tuyến giáp Paleo (The Paleo Thyroid Solution) của Elle Russ, 2016. Được viết bởi một bệnh nhân từng bị nhiều bác sĩ đối xử tệ bạc, cô bắt đầu tự nghiên cứu và điều trị tình trạng tuyến giáp của chính mình. Sách có phần bình luận chuyên sâu từ bác sĩ Gary E. Foresman, MD.

Trang web:

StopTheThyroidMadness.com của Janie Bowthorpe. Chỉ cần dành vài giờ đọc và ghi chú trên trang web này thực sự có thể giúp bạn hiểu biết hơn một bác sĩ trung bình về bệnh suy giáp. Trang web cũng tổng hợp hơn một thập kỷ kinh nghiệm thực tế của bệnh nhân về cả xét nghiệm và điều trị các bệnh lý tuyến giáp.

Chương 17: Nếu bạn không bị còi xương thì lượng vitamin D của bạn là bình thường

Lời nói dối:
Bạn đã nhận đủ vitamin D từ chế độ ăn. Thực tế là bạn không bị còi xương (xương yếu, cong ở trẻ em) hay nhuyễn xương (xương yếu, đau ở người lớn) chứng tỏ cơ thể bạn đã đủ vitamin D. Bạn không cần phải bổ sung thêm.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:
Vitamin D không chỉ là một vitamin đơn thuần, mà còn là một tiền hormone. Nó tham gia vào hàng ngàn phản ứng sinh hóa trong cơ thể. Nếu thực sự nó hỗ trợ cơ thể theo hàng ngàn cách, thậm chí có thể ngăn ngừa ung thư, thì bạn nên đảm bảo mình nhận đủ vitamin D mỗi ngày. Nhưng nếu bạn chỉ quan tâm đến mức đủ để tránh còi xương và nhuyễn xương, thì có lẽ bạn sẽ tiếp tục thờ ơ với lượng vitamin D của mình.

Hỗ trợ cho lời nói dối:
Chính phủ liên bang đã thiết lập RDA (Lượng ăn vào khuyến nghị hàng ngày) cho vitamin D để ngăn ngừa còi xương (xương mềm, yếu ở trẻ em) và nhuyễn xương (xương mềm, đau ở người lớn) cho đa số người. Bằng cách nào đó, các bác sĩ lại lấy những khuyến nghị tối thiểu này và coi đó là tất cả những gì bạn cần. Tất cả các hiệp hội y khoa lớn và nhóm chuyên gia khác đều nhắc lại những giá trị tối thiểu này rồi chuyển sang vấn đề khác.

Đã có một số nghiên cứu vừa và nhỏ cho thấy bổ sung thêm vitamin D có thể mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng dường như không mấy bác sĩ quan tâm. Trong nhiều thập kỷ, USDA (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ) hài lòng khi chỉ khuyến nghị lượng vitamin D hàng ngày nhỏ nhất có thể. Gần đây, RDA cho vitamin D đã tăng nhẹ và người ta nhận ra rằng một số nhóm (phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi) cần nhiều hơn. Tuy nhiên, khuyến nghị này vẫn chưa đạt mức tối ưu để duy trì sức khỏe toàn diện và phòng ngừa bệnh tật.

Lẽ thường:
Vitamin D cực kỳ quan trọng cho hàng trăm chức năng sinh hóa trong cơ thể người. Thực tế, nó quan trọng đến mức cơ thể chúng ta đã học cách tự tổng hợp vitamin D từ ánh sáng mặt trời chiếu lên da từ hàng ngàn năm trước. Điều đó cho thấy tầm quan trọng lớn lao của nó. Trong thế kỷ qua, chúng ta dành phần lớn thời gian trong nhà, tránh nắng và cắt giảm đáng kể lượng chất béo (dầu cá, mỡ lợn, thịt xông khói – những nguồn vitamin D tuyệt vời) trong khẩu phần ăn. Kết quả là mức vitamin D trung bình của chúng ta đã sụt giảm.

Vitamin D không chỉ là vitamin, mà còn là một tiền hormone. Nó chịu trách nhiệm cho rất nhiều tác dụng có lợi trong cơ thể người, đến mức xứng đáng có hẳn một cuốn sách riêng. Hầu hết chúng ta biết nó giúp hấp thụ canxi, từ đó giúp xương chắc khỏe. Tuy nhiên, ngày càng nhiều chuyên gia nhận ra đây có thể chỉ là lợi ích nhỏ nhất. Nó dường như mang lại lợi ích lớn cho hệ miễn dịch, tâm trạng, sức khỏe tim mạch và thậm chí cả chức năng tình dục. Rõ ràng, chỉ dùng lượng tối thiểu để tránh còi xương và nhuyễn xương là chưa đủ để có sức khỏe tối ưu.

Nghiên cứu:
Có hai trường phái tư tưởng và hai loại nghiên cứu về chủ đề này. Một nhóm chuyên gia chỉ tập trung vào lượng vitamin D tối thiểu cần thiết để tránh thiếu hụt nghiêm trọng. Tất cả nghiên cứu của họ đều xoay quanh chủ đề này và họ không nghiên cứu việc dùng quá 1000 IU mỗi ngày (IU – đơn vị quốc tế, là cách đo lường vitamin D). Những nghiên cứu này được giảng dạy trong trường y, nên hầu hết bác sĩ chỉ biết đến khía cạnh này của vitamin D.

Gần đây, một nhóm nghiên cứu khác phát hiện ra rằng mức vitamin D cao hơn có thể rất có lợi cho nhiều mặt sức khỏe. Các nghiên cứu và đánh giá đã chỉ ra mối liên hệ giữa lượng vitamin D cao hơn với tỷ lệ giảm mắc ung thư, tiểu đường tuýp 1, đa xơ cứng, ung thư da và nhiều bệnh khác. Một đánh giá tài liệu cho thấy rất khó gây hại cho bản thân bằng cách dùng quá nhiều vitamin D. Một nghiên cứu trường hợp theo dõi một người vô tình dùng tới hơn 100.000 IU mỗi ngày (từ thực phẩm chức năng ghi nhãn sai) trong nhiều tháng. Dù anh ta bị buồn nôn và đau nhức cơ thể khi dùng liều cao như vậy, nhưng ngay khi phát hiện quá liều và ngừng sử dụng, anh ta đã hồi phục hoàn toàn mà không có hậu quả lâu dài.

Điều cần nhớ:
Năm 2007, tôi đọc một bài báo nói rằng hầu hết mọi người đều thiếu hụt vitamin D trầm trọng. Tôi không tìm thấy bài báo này trên tạp chí y khoa uy tín nào, mà lại thấy trên một trang web về sức khỏe thay thế. Tôi rất nghi ngờ thông tin này vì chưa từng đọc về vấn đề này trong các tài liệu y khoa chính thống. Do đó, tôi quyết định bắt đầu kiểm tra nồng độ vitamin D-25 (không phải 1,25) ở một số bệnh nhân lớn tuổi có nguy cơ loãng xương của mình. Vitamin D-25 là xét nghiệm chính xác hơn nhiều và là xét nghiệm duy nhất cần thực hiện.

Tôi vô cùng sốc khi kết quả cho thấy 72 trong số 100 bệnh nhân có mức vitamin D dưới 30. Mức bình thường là 30-100. Theo tôi, mức tối ưu là 50-100. Điều này có nghĩa 72% bệnh nhân lớn tuổi của tôi bị thiếu hụt chất thiết yếu này, và tôi hoàn toàn không hay biết! Tôi chưa từng được dạy về điều này, và không hề nhận ra tình trạng thiếu hụt đang hiển hiện ngay trước mắt mình. Tôi bắt đầu kiểm tra mức vitamin D-25 ở những bệnh nhân trẻ tuổi hơn và phát hiện nhiều người trong số họ cũng bị thiếu. Cảm thấy xấu hổ vì phát hiện này, tôi ngay lập tức đọc mọi tài liệu có sẵn về vitamin D và bắt đầu khuyến nghị tất cả bệnh nhân bổ sung vitamin D3 (không phải D2).

Tôi chia sẻ phát hiện của mình với một số đồng nghiệp. Họ nói rằng họ chưa từng kiểm tra nồng độ vitamin D cho bệnh nhân và rõ ràng là không hứng thú bắt đầu làm điều đó. Càng đọc về vitamin D, tôi càng tin rằng nó là một thành tố quan trọng cho sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, tôi cảm thấy như một tiếng nói đơn độc giữa chốn hoang vu. Hầu hết bệnh nhân không hiểu tại sao họ nên dùng vitamin D, vì họ chưa từng nghe nói về nó trên truyền thông hay từ các bác sĩ khác. Thậm chí, có bệnh nhân quay lại gặp tôi sau khi tôi giới thiệu họ đến chuyên khoa khác, và nói rằng vị chuyên gia đó bảo họ ngừng dùng thực phẩm bổ sung vitamin D do tôi khuyên, vì “không cần thiết” và “có thể gây ngộ độc nguy hiểm”.

Lời khuyên này thường được đưa ra bởi chuyên gia mà thậm chí không kiểm tra mức vitamin D của bệnh nhân. Nó không dựa trên bất kỳ nghiên cứu hay tư duy phản biện nào. Khi tôi tìm hiểu sâu hơn về nghiên cứu liên quan đến ngộ độc vitamin D, tôi phát hiện chưa từng có trường hợp ngộ độc nghiêm trọng nào được báo cáo. Không một trường hợp nào. Mặc dù đã có những người vô tình dùng hàng nghìn lần RDA trong thời gian dài, nhưng không có trường hợp tử vong hay thương tích nghiêm trọng nào. Vì vậy, nếu bác sĩ cảnh báo bạn không nên dùng quá 1000 IU vitamin D, bạn có thể chắc chắn rằng vị đó chưa từng cập nhật thông tin mới kể từ khi rời ghế nhà trường.

Hãy làm như tôi:
Như đã nói ở chương trước, tôi thường xuyên hoạt động ngoài nắng mà không dùng kem chống nắng. Tôi cũng uống từ năm đến mười nghìn đơn vị quốc tế (IU) vitamin D3 mỗi ngày. Xét nghiệm máu định kỳ hai lần một năm cho thấy tôi không hề gần mức ngộ độc. Tôi sẽ luôn duy trì việc bổ sung vitamin D hàng ngày, trừ khi tôi chuyển đến sống gần xích đạo hơn – nơi có cường độ nắng mạnh hơn.

Bài tập về nhà:
Có một số cuốn sách viết về liệu pháp vitamin D, liều lượng bạn nên dùng và lý do tại sao nó quan trọng. Tuy nhiên, trang web tôi liệt kê bên dưới là một nơi tuyệt vời để bắt đầu tìm hiểu về vitamin D. Được trang bị thông tin này, bạn có thể thảo luận nhu cầu vitamin D của mình với bác sĩ.

Trang web:

Tiến sĩ Mercola dũng cảm bước đi ở nơi mà nhiều bác sĩ sợ bước vào. Trang web của ông về vitamin D là một trong những trang web tốt nhất mà tôi từng tìm thấy. goo.gl/bJC3k1

Chương 18: Sữa mẹ không chứa tất cả những gì trẻ sơ sinh cần?

Lời nói dối:
Sữa mẹ thiếu vitamin D. Trẻ bú mẹ hoàn toàn cần được bổ sung vitamin D dạng giọt.

Tại sao bạn nên cẩn trọng:
Chúng ta luôn muốn con mình nhận được nguồn dinh dưỡng tốt nhất để khởi đầu cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc. Nếu sữa mẹ thật sự thiếu vitamin D, việc bổ sung giọt vitamin D cho trẻ bú mẹ hoàn toàn là cần thiết. Nhưng nếu sữa mẹ đã có đủ mọi thứ, tại sao lại bảo các bà mẹ mới sinh rằng họ thiếu hụt và phải nhờ đến các công ty dược lớn để nuôi con?

Hỗ trợ cho lời nói dối:
Lời nói dối y khoa này đã được dạy cho mọi sinh viên y và điều dưỡng từ lâu đến mức không ai nhớ nổi bắt đầu từ khi nào. Các nghiên cứu phân tích thành phần sữa mẹ thực sự cho thấy nó hầu như không có vitamin D. Vì thế, dường như rõ ràng rằng trẻ bú mẹ hoàn toàn cần bổ sung vitamin D để bù đắp sự thiếu hụt từ mẹ. Lời nói dối này đã ăn sâu vào giáo dục y khoa và có thể phải mất hàng thập kỷ mới xóa bỏ được.

Lẽ thường:
Một trong những ký ức đầu tiên của tôi khi học y là lần đầu nghe lời nói dối này. Tôi vốn luôn tin rằng Tạo hóa và Mẹ Thiên nhiên đã lo liệu đầy đủ, còn nhiệm vụ của bác sĩ là sửa chữa những lỗi nhỏ hiếm khi xảy ra và chữa lành tổn thương do chính chúng ta gây ra. Hồi ấy, khi còn là sinh viên thực tập ở khoa sản, nhóm chúng tôi – gồm một bác sĩ nội trú cao cấp, hai bác sĩ thực tập và ba sinh viên y tầm thường – được bác sĩ điều trị phân công. Sau một đêm trực vất vả, vừa đỡ đẻ vừa hỗ trợ mổ lấy thai, tất cả đều kiệt sức. Khi bác sĩ thực tập báo cáo tình hình bệnh nhân và xem xét chế độ chăm sóc trẻ sơ sinh, anh ấy nhắc đến việc nhỏ giọt vitamin D.

Một sinh viên (không phải tôi, hôm đó tôi mệt đến mức chẳng buồn hỏi) thắc mắc: “Tại sao phải cho trẻ sơ sinh dùng thứ này?”. Vị bác sĩ nội trú cao cấp vốn không ưa sinh viên, liền cắt ngang: “Tất cả trẻ sơ sinh đều cần giọt vitamin D vì sữa mẹ không có chất này!”. Câu nói ấy khiến tôi bừng tỉnh. Tôi liếc nhìn bác sĩ điều trị, chắc mẩm ông sẽ sửa lại lời đồng nghiệp, nhưng ông chỉ gật đầu đồng ý. “Sao có thể thế được?” – tôi tự hỏi trong mệt mỏi. “Bà mẹ nào đã ngừng bơm vitamin D vào sữa thế này?”. Tôi định chất vấn nhưng cả nhóm đã chuyển sang bệnh nhân khác. Câu hỏi ấy đọng lại trong tôi, dù lúc đó chưa có thời gian nghiên cứu. Có điều gì đó không ổn.

Vì vitamin dạng giọt mới xuất hiện chưa đầy trăm năm, ta buộc phải tự hỏi: Làm sao nhân loại sống sót hàng nghìn năm mà không cần nó khi mọi đứa trẻ đều bú mẹ? Liệu vitamin D không quan trọng như ta nghĩ? Không, nghiên cứu vẫn khẳng định nó cực kỳ thiết yếu cho hàng ngàn phản ứng sinh hóa ở trẻ sơ sinh lẫn người lớn – vừa là tiền hormone, vừa là vitamin. Nếu cơ thể bắt buộc phải có chất này, làm thế nào trẻ sơ sinh xưa kia nhận đủ trước thời đại thuốc giọt? Phải chăng bà mẹ ngày trước tự sản xuất vitamin D trong sữa, còn bà mẹ hiện đại đã mất khả năng ấy? Hóa ra, đúng là vậy – và giải pháp còn hợp lý đến bất ngờ.

Nghiên cứu:
Như đã nói, nghiên cứu từ 70 năm trước chứng minh sữa mẹ hầu như không chứa vitamin D. Điều này chưa từng bị tranh cãi, và suốt hàng thập kỷ, không ai thắc mắc tại sao. May thay, Giáo sư Bruce Hollis ở Nam Carolina đã đặt giả thuyết về lý do các bà mẹ “làm con thất vọng” ở khía cạnh trọng yếu này. Ông quyết định cho các bà mẹ đang cho con bú dùng thêm vitamin D để kiểm tra xem chúng có xuất hiện trong sữa không.

Đầu tiên, ông cho họ dùng 2400 IU vitamin D mỗi ngày (cao hơn nhiều so với khuyến nghị RDA cho mẹ cho con bú). Tuy nhiên, ngay cả với liều lượng này, lượng vitamin D trong sữa họ vẫn thấp đến mức hội đồng đạo đức phải dừng nghiên cứu vì lo ngại cho sức khỏe trẻ sơ sinh. Sau đó, ông tăng liều lên 6400 IU/ngày. Kết quả thật kinh ngạc: những bà mẹ này bắt đầu bài tiết vitamin D vào sữa! Thậm chí, họ sản xuất đủ để trẻ sơ sinh không cần dùng thêm giọt bổ sung. Các bé nhận được trọn vẹn những gì chúng cần từ mẹ – đúng như bản chất tự nhiên.

Nghiên cứu công bố năm 2015 này lẽ ra phải làm chấn động giới y khoa. Nhưng không. Rất ít bác sĩ sản, nhi hay gia đình biết đến nó, chứ đừng nói áp dụng vào tư vấn bệnh nhân. Đây là nghiên cứu quy mô lớn, được thiết kế chuẩn mực (ngẫu nhiên, mù đôi), và những phát hiện của nó không thể chối cãi – thế mà hầu như chẳng giúp ích gì cho bệnh nhân.

Điều cần nhớ:
Từ đây, ta rút ra kết luận: Hàng trăm năm trước, bà mẹ cho con bú nhận đủ vitamin D nhờ phơi nắng và chế độ ăn giàu chất béo. Nhờ vậy, họ sản xuất dồi dào vitamin D trong sữa cho con. Linh cảm ban đầu của tôi là đúng: Cơ thể người phụ nữ, khi được nuôi dưỡng đầy đủ, sẽ tạo ra mọi vitamin, khoáng chất và dưỡng chất cần thiết để trẻ sơ sinh phát triển khỏe mạnh. Lý do các nghiên cứu trước kia phát hiện sữa mẹ thiếu vitamin D đơn giản là vì phụ nữ hiện đại – sống trong nhà và ăn kiêng chất béo – có nồng độ vitamin D trong máu quá thấp, nên không thể truyền đủ sang con.

Tôi vẫn bàng hoàng khi nghĩ về những giáo sư và bác sĩ thông thái từng dạy tôi ở trường y. Sao không ai trong số họ từng nghi ngờ hay chất vấn sự “thiếu hụt” kỳ lạ này trong sữa mẹ? Rõ ràng, họ quá bận rộn và/hoặc không muốn gây rắc rối bằng cách thách thức giáo điều cũ. Hằng ngày, các bác sĩ chứng kiến vô vàn kỳ tích sinh hóa trong cơ thể người: tự chữa lành, phát triển, sinh sản… Thế mà họ lại dễ dàng chấp nhận rằng chính cơ thể ấy “quên” cách sản xuất một vitamin thiết yếu trong sữa mẹ?

Lẽ ra, điều này phải gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự thiếu hụt vitamin D trong chế độ ăn của mẹ. Nhưng không. Thay vì giải quyết gốc rễ, giới y khoa và đại dược lại kê vitamin dạng giọt cho trẻ sơ sinh. Nếu một bà mẹ không đủ tiền mua thuốc, hoặc không muốn cho con dùng thuốc khi đang bú mẹ hoàn toàn, thì sao? Chẳng phải tốt hơn là bổ sung đủ vitamin D cho chính người mẹ? Khi đó, mẹ không chỉ khỏe mạnh mà còn cung cấp đủ vitamin D cho con qua mỗi lần bú. Trên thực tế, nhiều bà mẹ trẻ bận rộn quên mua thuốc hoặc quên cho con uống giọt bổ sung hằng ngày. Hậu quả là trẻ có nguy cơ mắc bệnh còi xương và các vấn đề sức khỏe khác, đồng thời tiếp tục thiếu vitamin D khi lớn lên.

Mỗi khi chuyên gia tuyên bố cơ thể chúng ta “không thể tạo ra thứ gì đó cần thiết”, hãy lập tức nghi ngờ. Trừ khi họ giải thích thuyết phục tại sao, bạn nên tự mình tìm hiểu. Các bà mẹ tương lai nên dùng 6.000-8.000 IU vitamin D mỗi ngày, từ khi chuẩn bị mang thai cho đến sau khi cai sữa. Như thế là đủ cho nhu cầu của con. Và vì chế độ ăn hiện đại thường thiếu vitamin D, có lẽ tất cả chúng ta đều nên dùng liều này hằng ngày – dù có đang cho con bú hay không.

Hãy làm như tôi:
Tôi luôn háo hức giải thích với các bệnh nhân mang thai rằng: Nếu họ bổ sung đủ vitamin D, cơ thể họ sẽ tự tạo ra mọi thứ đứa con sơ sinh cần để phát triển khỏe mạnh. Hãy đảm bảo bạn bè hay người thân đang mang thai biết điều này. Em bé của họ không cần bất cứ thứ gì mà người mẹ không thể cung cấp.

Bài tập về nhà:
Một khi đã hiểu bản chất vấn đề, bạn sẽ thấy nó hiển nhiên đến mức không cần nghiên cứu thêm. Tôi nghĩ bạn xứng đáng được nghỉ ngơi một ngày.

Chương 19: Chúa tạo ra Mặt trời và Chúa tạo ra Bạn

Lời nói dối:

Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sẽ gây ung thư da. Để giảm nguy cơ, bạn nên tránh nắng càng nhiều càng tốt. Khi phải ra ngoài, bạn nên thoa thật nhiều kem chống nắng có chỉ số SPF cao để bảo vệ bản thân. Thậm chí bạn nên thoa kem chống nắng cả khi ở trong nhà nếu có ánh nắng mặt trời chiếu qua cửa sổ.

Tại sao nên cẩn trọng:

Mỗi khi khoa học y tế khuyên bạn tránh xa thiên nhiên hay những thứ tự nhiên, “cảm biến BS” (BS detector) của bạn nên rung lên báo động. Dù mặt trời bị cho là nguy hiểm và bạn cần tự bảo vệ, nhưng tốt nhất phải có những nghiên cứu thực sự chất lượng chứng minh điều này. Ngược lại, nếu không có nghiên cứu có giá trị nào ủng hộ lý thuyết mặt trời nguy hiểm, bạn cứ thoải mái vui chơi dưới nắng và tận dụng nó để tạo vitamin D như loài người vẫn làm suốt hàng nghìn năm.

Hỗ trợ cho lời nói dối:

Hiệp hội Phẫu thuật Da liễu Hoa Kỳ (ASDS) và Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) – hai tổ chức da liễu hàng đầu tại Mỹ – có vô số tài liệu quảng cáo nhắc đi nhắc lại lời nói dối y khoa này. Họ khuyên dùng kem chống nắng để ngừa ung thư da (kể cả khi ở trong nhà!). Hàng nghìn trang “giáo dục bệnh nhân” liên quan có thể tìm thấy trên website của họ.

Gần như mọi bác sĩ mà bạn hỏi đều khuyên hạn chế tiếp xúc nắng và nhớ thoa kem chống nắng nếu phải ra ngoài, hoặc thậm chí khuyên tránh nắng hoàn toàn. Một số nghiên cứu dường như chỉ ra mối liên hệ giữa phơi nắng và vài loại ung thư da. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu này đều có thiết kế kém cỏi (ví dụ: một nghiên cứu dùng bao quy đầu trẻ sơ sinh đã hiến tặng, không còn gắn với cơ thể), hoặc kết luận nghiên cứu chẳng ăn nhập gì với kết quả tìm được.

Lẽ thường:

Loài người đã vui chơi và làm việc dưới ánh mặt trời hàng nghìn năm. Ánh sáng mặt trời thì… chính là ánh sáng mặt trời! Việc tuyên bố rằng phơi nắng gây ung thư cần một trí tưởng tượng y hệt như nói uống nước suối tinh khiết trên núi sẽ gây ung thư, hay ăn rau xanh hữu cơ sẽ gây ung thư. Làn da người đã quá quen với ánh nắng đến mức nó học cách dùng ánh sáng đó để tạo ra vitamin/tiền hormone (vitamin D).

Bất chấp những sự thật hiển nhiên ấy, chỉ vài thập kỷ trước, các bác sĩ bỗng phát hiện rằng mặt trời bỗng dưng nguy hiểm cho da người và cần phải chặn lại. Theo lẽ thường, lời nói dối này thật nực cười. Trong xã hội hiện đại của chúng ta, nơi những điều vô lý thường được tin và lặp lại như thật, lời nói dối này đã bám rễ và trở thành quan điểm chính thức của các chuyên gia da liễu. Nó đã trở thành câu cửa miệng của mọi chuyên gia chăm sóc da. Từ bác sĩ da liễu đến nhà sản xuất kem chống nắng, bất kỳ ai kiếm cơm bằng cách quảng bá lý thuyết mặt trời nguy hiểm đều đang làm hết sức mình.

Suốt hàng nghìn năm, chẳng ai nghĩ mặt trời là nguyên nhân gây bệnh. Thế mà, trong vòng 40 năm gần đây, một số người thông minh nhất lại phát hiện ra rằng thứ tạo nên sự sống trên trái đất giờ đây lại là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư da. Sự sống chẳng thể tồn tại nếu thiếu mặt trời, vậy nên thật khó tin khi chính mặt trời giờ lại nguy hiểm với sự sống.

Nghiên cứu:

Chưa từng có nghiên cứu khoa học lớn nào thuyết phục chứng minh rằng phơi nắng gây ung thư da. Cái gì cơ? Hẳn phải có vài nghiên cứu chứ? Nếu không, các bác sĩ đã chẳng tiếp tục nhắc lại điều đó. Tuy nhiên, có nhiều loại ung thư da. Loại nguy hiểm và đáng sợ nhất là u hắc tố (melanoma). Nếu phơi nắng làm tăng nguy cơ u hắc tố, lẽ ra rất dễ chứng minh bằng các nghiên cứu khoa học cho thấy bạn dễ bị ung thư da ở mặt hoặc những vùng da hở nhiều nắng nhất. Thế nhưng, sự thật lại không như vậy. U hắc tố lại thường xuất hiện ở những vùng da ít phơi nắng hoặc chẳng hề phơi nắng. Chẳng có nghiên cứu nào chứng minh u hắc tố dễ xảy ra hơn ở những vị trí hứng nắng nhiều. Chỉ riêng sự thật này cũng đủ khiến các bác sĩ phải xem xét lại lời khuyên chống nắng của họ.

Khi việc dùng kem chống nắng, mũ, áo dài tay để chặn nắng ngày càng phổ biến, lẽ ra các nhà nghiên cứu phải thấy tỷ lệ u hắc tố giảm xuống. Thế mà, nghiên cứu lại cho thấy tỷ lệ u hắc tố thực tế đã tăng trong những thập kỷ qua.

Mọi nghiên cứu do AAD hay ASDS trích dẫn đều có sai sót về phương pháp, số lượng người tham gia hoặc kết luận bị suy diễn. Nếu một nhà nghiên cứu khác dùng chính thiết kế nghiên cứu đó để chứng minh ánh nắng không gây ung thư, AAD và ASDS sẽ dễ dàng bác bỏ ngay, bởi thiết kế vốn đã sai sót nghiêm trọng. Nhiệm vụ của bác sĩ là đào sâu vào nghiên cứu đó và tự kiểm chứng xem kết luận có hợp lý không, trước khi dựa vào đó đưa ra lời khuyên cho bạn. Đáng tiếc, các bác sĩ hầu như không dành thời gian hay công sức làm việc này.

Thường thì, chuyện xảy ra như sau: Một bác sĩ đa khoa thấy bản tin TV nói Viện Hàn lâm Siêu thiên tài Quốc gia kết luận rằng Cái gì đó gây ra Bệnh gì đó và Mọi người nên tránh Cái đó. Chẳng cần nghiên cứu hay suy nghĩ gì thêm, vị bác sĩ này liền bắt đầu đem lời khuyên đó tới bệnh nhân. Buồn thay, đó mới là cách mọi thứ thường diễn ra ngoài đời thực. Hoặc, bác sĩ cũng có thể lướt qua vài đoạn đầu của một bài báo y khoa nói về việc Cái gì đó gây ra Bệnh gì đó, nên tốt nhất là tránh Cái đó. Và, chẳng thèm đọc xem nghiên cứu được thực hiện ra sao, số người tham gia bao nhiêu, hay kết luận có khớp với kết quả không, vị bác sĩ ấy sẽ bắt đầu khuyên bệnh nhân tránh Cái đó.

Thực tế, có không ít nghiên cứu cho thấy ánh nắng mặt trời thực sự giúp giảm một số loại ung thư da, cũng như ung thư ở các cơ quan khác trong cơ thể. Một nghiên cứu lớn chỉ ra rằng người làm việc ngoài trời thực ra ít nguy cơ bị ung thư da hơn người làm việc trong nhà. Cái gì cơ? Đúng vậy, bạn đọc không lầm đâu. Một nghiên cứu lớn khác cho thấy sống xa xích đạo lại là yếu tố nguy cơ gây ung thư da và các loại ung thư khác. Cái gì cơ? Vâng, bạn cũng đọc đúng rồi đấy. Vì những nghiên cứu này chống lại quan điểm chuyên gia thịnh hành, chúng bị các bác sĩ và truyền thông làm ngơ, và thế là bạn có thể chưa từng nghe nói tới.

Câu hỏi quan trọng mà tất cả chúng ta cần đặt ra là: Tại sao chúng ta chỉ nghiên cứu cách bôi hóa chất lên da hay tránh nắng để giảm ung thư da? Thử hỏi, tại sao không nghiên cứu xem thành phần cấu tạo nên làn da của chúng ta có quan trọng không? Nói cách khác, chúng ta nên nghiên cứu để xem chế độ ăn uống có làm tăng nguy cơ ung thư da hay không. Biết đâu ăn thực phẩm tự nhiên chất lượng sẽ giúp bạn có làn da khỏe mạnh hơn, ít nguy cơ ung thư hơn?

Nhiều bệnh nhân của tôi kể một điều thú vị: Sau khi họ giảm ăn ngũ cốc và dầu thực vật, tăng cường quả mọng và rau củ nhiều màu sắc, họ có thể phơi nắng lâu hơn mà không bị cháy. Một số người từng phản ứng nghiêm trọng với nắng trước đây rất ngạc nhiên vì phản ứng ấy biến mất sau khi họ chuyển sang chế độ ăn toàn thực phẩm lành mạnh. Vậy thì, tại sao giới khoa học y tế lại không màng tới việc điều tra xem liệu có thứ gì trong chế độ ăn hiện đại thực sự làm tăng tỷ lệ ung thư da?

Mặt trời chẳng hề thay đổi trong 50 năm qua, như chúng ta sẽ bàn sau. Tầng ozone thì thay đổi chút ít, nhưng chế độ ăn trung bình của con người lại thay đổi gần như hoàn toàn trong nửa thế kỷ ấy. Nếu bạn hỏi tôi, đây mới chính là lĩnh vực quan trọng mà các nhà nghiên cứu nên khám phá.

Vậy chúng ta nên xử lý thông tin này ra sao? Làm thế nào để cân bằng giữa kinh nghiệm ngàn đời của loài người trên hành tinh này với những gì các bác sĩ hiện đại đang nói? Chúng ta được bảo rằng sự gia tăng ung thư da mấy chục năm gần đây là do tầng ozone mỏng đi, khiến nhiều tia cực tím (UV) lọt xuống hơn. Tuy nhiên, lý thuyết này có một lỗ hổng lớn.

Điều cần nhớ:

Nếu bạn đi từ Bắc Cực – nơi nắng rất yếu – xuôi về Xích đạo, thì lượng tia UV mà bạn nhận được sẽ tăng hơn 5000% khi tới gần Xích đạo. Người sống dọc Xích đạo như Ecuador, Brazil, Kenya nhận lượng bức xạ UV gấp hàng ngàn lần người sống gần cực Bắc tại Na Uy, Canada hay Nga. Nếu quả thực lượng bức xạ UV tăng thêm do tầng ozone mỏng là thủ phạm gây cơn đại dịch ung thư da, thì mức tăng UV cần phải lớn hơn nhiều lần so với mức tăng tự nhiên khi di chuyển từ cực Bắc về Xích đạo chứ? Thế nhưng, sự suy giảm tầng ozone trong giai đoạn này thực tế chỉ làm tăng mức độ phơi nhiễm UV nhiều nhất là 20% – theo báo cáo của các nhà khoa học khí hậu hàng đầu. Đây là mức tăng rất nhỏ so với sự gia tăng khổng lồ về phơi nhiễm UV chỉ từ việc đi từ Canada sang Brazil. Chỉ riêng sự thật này cũng đủ khiến bất kỳ bác sĩ nào phải xem xét lại niềm tin của họ về chủ đề này. Mức phơi nhiễm UV tăng thêm do suy giảm ozone hầu như không đáng kể, vậy mà chúng ta lại đang đối mặt một cơn đại dịch ung thư da ngày càng tăng. Vậy còn thứ gì khác để đổ lỗi?

Làn da bạn thực chất được xây dựng từ những gì bạn đã ăn. Da bạn được thay mới hoàn toàn mỗi một đến hai tháng, và các tế bào mới được tạo ra từ protein, chất béo và dưỡng chất bạn nạp vào, dù tốt hay xấu. Vậy thì, thứ đã thay đổi trong 50 năm qua khiến tỷ lệ ung thư da leo thang là gì? Mặt trời thay đổi? Rõ ràng là không. Tầng ozone thay đổi? Nó đã thay đổi một chút, nhưng không đủ để giải thích cho cơn đại dịch ung thư da của chúng ta. Còn sự thay đổi trong lựa chọn và chất lượng thực phẩm của chúng ta trong nửa thế kỷ qua thì sao? Thay đổi quá nhiều!

Trong thế kỷ vừa qua, loài người chúng ta đã chuyển từ chế độ ăn chủ yếu là thực phẩm hữu cơ, nhiều rau do nông dân địa phương trồng, sang thực phẩm làm từ ngũ cốc sản xuất hàng loạt, do các tập đoàn lớn trồng trọt, thu hoạch và chế biến. Khẩu phần của chúng ta giờ nhiều đường, ngũ cốc tinh chế và dầu thực vật hơn, chưa kể vô số hóa chất đáng ngờ được thêm vào, dù vô tình hay cố ý. Tại sao không bác sĩ nào dừng lại để nghĩ tới điều này?

Nguyên liệu mà cơ thể dùng để xây dựng làn da đã thay đổi. Trong khi đó, tất cả những gì các bác sĩ có thể tập trung khuyên bệnh nhân là tránh nắng, bôi lên da những sản phẩm đắt tiền, và/hoặc họ cần một thủ thuật y tế đắt đỏ để cắt bỏ vùng da tổn thương. Trên trang web về phòng ngừa ung thư da của AAD, chẳng hề có tham khảo nào về việc chế độ ăn ảnh hưởng thế nào tới nguy cơ ung thư da của bạn. Đây là điều đáng tiếc. Tại sao một trang web tưởng chừng dành cho sức khỏe làn da lại bỏ qua cơ hội tuyệt vời để giáo dục mọi người về tầm quan trọng của dinh dưỡng hợp lý trong phòng ngừa ung thư da?

Phải chăng chúng ta, những bác sĩ, đã quá đơn giản? Vì mặt trời chiếu vào da, nên lỗi là tại mặt trời? Nếu bạn xây mái nhà bằng vật liệu kém, và nó sụp sau vài năm, thì lỗi tại mái nhà bị nắng chiếu, hay tại bạn đã dùng vật liệu gì để xây? Một phần lý do cho sự đơn giản hóa này nằm ở cách các công ty kiếm tiền từ việc ngừa ung thư da, và cách các bác sĩ được trả tiền để chữa ung thư da.

Các công ty được trả tiền để phát triển sản phẩm chống nắng. Hiện có hàng trăm loại kem chống nắng khác nhau trên thị trường. Kem chống nắng càng chặn được nhiều nắng (SPF càng cao) thì giá càng cao. Nếu một công ty tạo ra kem chống nắng tốt hơn, dễ dùng hơn, rẻ hơn…, lợi nhuận của họ sẽ tăng theo. Ngược lại, chẳng công ty nào kiếm được nhiều tiền nếu bảo mọi người ngừng ăn đồ ăn vặt. Cách các bác sĩ được trả tiền để điều trị và cắt bỏ ung thư da cũng tương tự.Hãy hiểu rằng: Bảo hiểm sẽ trả cho bác sĩ một khoản tương đương với một lần khám thông thường để cắt bỏ tổn thương da lành tính (không phải ung thư). Còn để cắt bỏ tổn thương tiền ung thư (sừng hóa ánh sáng), bác sĩ được trả gấp đôi số tiền đó. Như vậy, chỉ cần gọi một tổn thương da là “tiền ung thư”, bác sĩ có thể nhận gấp đôi tiền công để cắt bỏ nó. Nếu tổn thương được chẩn đoán là ung thư (dù có hay không có xác nhận của bác sĩ bệnh học), bác sĩ sẽ được trả từ gấp bốn lần chi phí khám thông thường, thậm chí cao hơn nữa, để cắt bỏ nó.Nếu bác sĩ cắt bỏ một vùng da đủ rộng, bệnh nhân sẽ cần thủ thuật ghép da đắt đỏ để vá lại chỗ hổng. Dĩ nhiên, đó là một khoản phí khác. Giờ thì bạn có thể dễ dàng thấy: Việc bác sĩ dán nhãn tổn thương da của bạn là tiền ung thư hay ung thư cũng mang lại lợi ích tài chính cho họ. Cũng chính vị bác sĩ ấy sẽ chỉ được trả rất ít tiền nếu tư vấn cho bệnh nhân đó từ nhiều năm trước để tránh ăn ngũ cốc tinh chế hoặc dùng dầu thực vật khi nấu nướng, và bổ sung một số vitamin nhất định nhằm ngăn ngừa ngay từ đầu căn bệnh ung thư da ấy.

Trước khi bạn hào hứng bảo vệ bác sĩ của mình, và nói rằng bác sĩ bạn không bao giờ hạ mình tới mức chẩn đoán sai tổn thương da, hãy nghĩ kỹ về điều này. Việc chẩn đoán một tổn thương da nặng hơn thực tế đã trở nên phổ biến tới mức hiện tượng này có tên riêng. Một bài báo trên Tạp chí Da liễu Anh gọi nó là “drift” (trôi dạt). Bài báo này tiết lộ drift là một nguyên nhân chính gây ra cơn đại dịch ung thư da mà chúng ta đã nghe nói đến suốt vài thập kỷ qua. Nếu uy tín và thu nhập của bác sĩ phụ thuộc vào việc tổn thương da là ung thư, thì nó sẽ được chẩn đoán là ung thư, thường xuyên hơn bạn nghĩ. Bạn nên xem lại Chương 2 để hiểu tại sao điều này không hẳn do sự thiếu trung thực hay một âm mưu nào đó. Đó đơn giản là bản chất con người.

Kết luận:

Tôi biết chương này đã cho bạn nhiều điều để suy nghĩ và chất vấn. Tôi cũng hiểu rõ rằng các bác sĩ da liễu sẽ không vui vì tôi tiết lộ những điều này. Tuy nhiên, sứ mệnh tối thượng của tôi là làm việc vì bệnh nhân của tôi và vì bạn, độc giả thân mến. Nếu tôi, giống như nhiều bác sĩ khác, bỏ qua lẽ thường và đổ lỗi cho một thứ tự nhiên như mặt trời về cơn đại dịch ung thư da này, thì tôi chỉ là một mắt xích trong vấn đề. Nhưng tôi muốn trở thành một phần của giải pháp, dù điều đó có thể không dễ dàng.

Hãy làm như tôi:

Tôi ăn nhiều phần rau củ nhiều màu mỗi ngày, uống vitamin và chơi dưới nắng thoải mái theo ý thích. Tôi hiếm khi dùng kem chống nắng. Vì tôi có làn da trắng, nên tôi vẫn bị cháy nắng nếu phơi nắng quá lâu, vì vậy tôi luôn cố tránh việc đó. Cháy nắng gây bong tróc da rất đau và thực sự có thể dẫn tới nguy cơ ung thư da cao hơn. Hồi tôi còn ăn nhiều ngũ cốc tinh chế, đồ ăn vặt, tôi rất dễ cháy nắng và bị rất nặng chỉ sau thời gian phơi nắng ngắn. Có lẽ tôi cũng có nguy cơ ung thư da cao hơn nhiều vào thời điểm đó. Hãy trao đổi với bác sĩ về nguyên nhân thực sự gây ung thư da và tự mình đọc sách, nghiên cứu. Sau đó, bạn có thể quyết định cách bạn và gia đình sẽ làm việc và vui chơi dưới ánh nắng mặt trời, đồng thời giữ làn da khỏe mạnh.

Bài tập về nhà:

Bạn sẽ ngạc nhiên, và có lẽ thất vọng, vì sự né tránh và chuyển chủ đề của họ. Đừng để bị lừa hoặc nản lòng; hãy kiên trì một cách tôn trọng. Nếu bạn thực sự được gửi email có đính kèm một nghiên cứu, hãy đọc kỹ và phân tích nó. Tôi nghĩ bạn sẽ khám phá ra rằng những phát hiện thực tế trong bất kỳ nghiên cứu nào gửi cho bạn đều thiếu sót và yếu ớt, và không đủ sức khiến bạn sợ hãi một thứ tự nhiên như ánh sáng mặt trời.

Bài tập cho chương này sẽ thiên về hành động. Tôi muốn bạn gửi email tới AAD (ndivito@aad.org) và ASDS (shlavik@asds.net) để yêu cầu họ gửi cho bạn bản sao các nghiên cứu chứng minh rằng phơi nắng dẫn tới ung thư da. Hãy bỏ qua những lời sáo rỗng, lời nói dối và khoác lác trong thư trả lời và chỉ tập trung vào sự thật. Bạn có thể chỉ nhận được một chồng tờ rơi trình bày quan điểm và lập trường chính thức của họ, chứ không có nghiên cứu thực sự nào. Lần tới khi tới phòng khám bác sĩ, hãy hỏi bác sĩ câu hỏi tương tự. Yêu cầu bác sĩ dành thời gian tìm nghiên cứu thuyết phục nhất chứng minh mối liên hệ giữa phơi nắng và ung thư da, và gửi email cho bạn một bản sao.

Chương 20: Những lời nói dối

Có vô số lời nói dối trắng trợn trong y khoa, như những điều được liệt kê trong chương này, nhiều không sao kể xiết. Tôi đã tổng hợp những lời nói dối phổ biến nhất ở đây, kèm theo phản hồi ngắn gọn cho từng cái. Thường thì mẹ hoặc bạn bè bạn sẽ nói ra những điều này, nhưng vẫn có một số bác sĩ nhắc lại chúng. Nếu bạn nghe thấy bất kỳ lời nói dối nào từ bác sĩ của mình, trước hết hãy thử xem vị ấy có đang đùa không; nếu không, hãy rời khỏi phòng khám ngay để tìm nguồn chăm sóc y tế khác. Bất kỳ bác sĩ nào xứng đáng với đồng tiền bát gạo của bệnh nhân đều phải biết rõ hơn là lặp lại những lời dối trá kiểu này.

Những điều này được đưa vào chủ yếu để giải trí, nhưng cũng giúp bạn có thể nói với bạn bè hoặc mẹ mình (hãy tôn trọng bà) rằng bà đã sai. Tôi khá kỹ tính với những chuyện như thế. Chúng ta được xem là loài thông minh, có công nghệ tiên tiến. Điều đó nghĩa là chúng ta không tin vào những điều vô lý phi thực tế. Chúng ta chỉ nên tin và truyền lại những gì đúng đắn cho bạn bè và thế hệ sau.

Với tất cả những điều trên, đây là một số lời nói dối bạn có thể thử hỏi bạn bè và mẹ mình. Nhớ nhé, luôn tôn trọng mẹ bạn, bà luôn đúng ngay cả khi bà sai…

1. Chúng ta chỉ dùng 10% bộ não.
   Chụp MRI và PET đã nhiều lần chứng minh điều này sai. Lời nói dối này đôi khi được gán cho Albert Einstein để tăng độ tin cậy. Thực tế, toàn bộ não bạn hoạt động liên tục. Điều này có thể tốt hoặc xấu tùy cách bạn sử dụng.
2. Bạn nên uống ít nhất tám ly nước mỗi ngày (hoặc hơn!).
   Lời nói dối này có thể bắt nguồn từ khuyến nghị của Hội đồng Dinh dưỡng những năm 1940, đề xuất 64 ounce chất lỏng mỗi ngày. Thực ra, họ đang nói đến tổng lượng nước trong cả thức ăn và đồ uống. Không có nghiên cứu nào cho thấy bạn cần một lượng nước lọc cụ thể hàng ngày để khỏe mạnh hay giảm cân. Tuy nhiên, bạn vẫn nên uống vài ly nước lọc. Cơ chế khát nước vốn rất tinh vi trong việc xác định nhu cầu chất lỏng, không cần bạn can thiệp.
3. Cạo hoặc cắt tóc sẽ làm tóc mọc dày và sậm màu hơn.
   Lời nói dối này đã bị bác bỏ nhiều lần. Tôi biết, trông có vẻ như tóc dày hơn và sậm màu, nhưng thực tế không phải vậy. Tôi từng tranh cãi với một chuyên gia thẩm mỹ về điều này suýt thành ẩu đả. Cô ấy quả quyết nó là sự thật và đã được ghi trong sách giáo khoa của cô. Khi tìm mãi không thấy, cô ấy đã ném sách vào tôi.
4. Đọc sách thiếu sáng (hay xem TV quá gần) hại mắt.
   Không có nghiên cứu nào ủng hộ điều này. Mắt người là một trong những kỳ quan ấn tượng nhất vũ trụ. Khả năng điều tiết của nó trong các điều kiện khác nhau thật đáng kinh ngạc. Lời nói dối này có lẽ được nghĩ ra bởi anh chị em ghét đọc sách, hoặc bởi mẹ bạn – người chỉ muốn bạn ra ngoài chơi.
5. Ăn gà tây khiến bạn buồn ngủ.
   Gà tây chứa tryptophan – chất gây buồn ngủ. Vấn đề là thịt gà, thịt bò và nhiều thực phẩm khác cũng chứa nhiều tryptophan không kém. Thứ thực sự khiến bạn buồn ngủ (và tăng cân) sau bữa tiệc là tinh bột và đường, không phải gà tây.
6. Không để người bị chấn thương đầu ngủ.
   Nếu bạn bạn bất tỉnh do chấn thương đầu, cần được bác sĩ đánh giá. Sau khi chẩn đoán có hay không chấn động, họ hoàn toàn có thể ngủ nếu muốn. Nếu bác sĩ bảo bạn không được để nạn nhân ngủ, tôi muốn bạn đảo mắt thật mạnh rồi chụp ảnh selfie với vị đó gửi cho tôi. Tôi có thể đưa vào sách tiếp theo. Ngủ không nguy hiểm với người chấn thương đầu. Đôi khi, bác sĩ còn gây mê để bệnh nhân ngủ nhiều ngày nếu chấn thương nghiêm trọng.
7. Nuốt kẹo cao su sẽ nằm trong dạ dày/bụng bạn nhiều năm.
   Không. Tôi không rõ nguồn gốc lời nói dối này, nhưng nó hoàn toàn vô căn cứ. Thành phần kẹo cao su (dù khó biết chính xác) sẽ được tiêu hóa với tốc độ như các thức ăn khác.
8. Nên đợi một giờ sau ăn mới được bơi.
   Không có nghiên cứu nào ủng hộ điều này. Tôi từng thích trêu bạn bè và gia đình trong các buổi dã ngoại bằng cách ăn thật no rồi nhảy xuống nước ngay. Việc tôi không bị chuột rút hay chết đuối dường như chẳng lay chuyển niềm tin của họ.
9. Móng và tóc tiếp tục dài sau khi chết.
   Không. Khi chết, da khô lại và co rút (vì không còn uống đủ nước). Da tách khỏi móng khiến móng trông dài ra. Cái gì đã chết thì không thể mọc được.
10. Đồ cay gây trào ngược, loét hoặc vấn đề dạ dày.
    Một số thực phẩm gây viêm dạ dày-ruột, nhưng bạn không cần lo đồ cay. Gia vị có thể làm bỏng lưỡi, chứ không phải dạ dày hay ruột. Dạ dày bạn xử lý axit clohydric đậm đặc suốt ngày, nên những gia vị này chẳng là gì cả. Thủ phạm thực sự gây kích ứng dạ dày thường là căng thẳng, thuốc men, đường, sữa và ngũ cốc. Nếu bác sĩ khuyên tránh đồ cay, hãy lại đảo mắt và gửi tôi tấm selfie với họ cho bìa sách tiếp theo.
11. Phụ nữ không thể mang thai trong kỳ kinh.
    Đừng tin! Tinh trùng có thể sống trong cơ thể phụ nữ đến một tuần, và chu kỳ kinh nguyệt có thể dài, ngắn, hoặc không đều. Khả năng mang thai khi quan hệ trong kỳ kinh là thấp, nhưng không phải an toàn 100%.
12. Bạn mất phần lớn nhiệt cơ thể qua đầu.
    Không. Nghiên cứu thực tế (có lẽ do các nhà khoa học chán ngán mẹ mình) cho thấy bạn chỉ mất 7-10% nhiệt qua đầu khi ra trời lạnh. Vậy nên, đội mũ là tùy chọn. Bạn có thể nói với mẹ về điều này, nhưng vẫn nên đội mũ nếu bà bảo thế.
13. Tự tử tăng cao vào mùa lễ.
    Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tự tử thực tế thấp hơn vào tháng 12. Tôi không rõ lời nói dối này bắt đầu thế nào. Có lẽ vì nó tạo nên câu chuyện hấp dẫn. Chúng ta luôn thích tin rằng thời điểm trong năm hay tuần trăng gây ra mọi chuyện.
14. Hoa trạng nguyên có thể gây chết người.
    Không có ca tử vong nào được xác nhận ở người hay vật nuôi do ăn hoa trạng nguyên. Trong hàng nghìn ca báo cáo tới Trung tâm Kiểm soát Chất độc, triệu chứng nặng nhất chỉ là nôn mửa và đau bụng – như khi ăn bất kỳ cây không ăn được nào. Trạng nguyên không ăn được và dở tệ (tôi đã nếm thử khi viết sách). Nếu định tự tử mùa Giáng sinh, đừng dùng nó.
15. Ăn đêm khiến bạn béo.
    Nghiên cứu cho thấy thời điểm ăn không liên quan tăng cân. Tất cả phụ thuộc vào bạn ăn gì, không phải khi nào. Không có nghiên cứu nào ủng hộ điều này, dù chỉ một chút. Hãy ăn bất cứ lúc nào bạn muốn, chỉ cần ăn đúng thực phẩm. Và đừng cãi mẹ về chuyện này. Cứ lén xuống bếp ăn đêm như mọi người vẫn làm.
16. Lượt khám cấp cứu/phòng sinh/nhà xác tăng cao khi trăng tròn.
    Tôi biết sẽ làm nhiều y tá (kể cả vợ tôi – y tá phòng sinh) giận, nhưng nghiên cứu (Mayo Clinic, 2005) đã chứng minh điều này sai hoàn toàn. Tôi phát hiện ra khi còn là bác sĩ cấp cứu và định tự nghiên cứu. Số liệu từ ba bệnh viện nhỏ không cho thấy mối liên hệ nào giữa chấn thương và tuần trăng. Sau đó tôi biết Mayo Clinic đã có nghiên cứu quy mô chứng minh điều đó, nên đã hủy dự án của mình. Xin lỗi các y tá, nhưng sự thật phải được nói ra.
17. Cà phê cản trở trẻ phát triển.
    Bà tôi tin chắc điều này. Tôi bị cấm uống cà phê đến năm 16 tuổi. Dĩ nhiên, tôi vẫn lén uống khi có thể. Cô tôi không tin lời này, cho cả sáu con bà uống cà phê vô hại, và thường lén đưa tôi khi bà nội không để ý. Bạn tôi từ Trung Mỹ nói cà phê là thức uống sáng phổ biến của trẻ em từ ba tuổi ở đó, và họ vẫn phát triển bình thường. Rõ ràng, lời nói dối này bắt nguồn từ C. W. Post (nhà sản xuất ngũ cốc), đang cố tiếp thị thức uống sáng Postum. Chiến dịch của ông cảnh báo cha mẹ Mỹ về tác hại của cà phê để họ chuyển sang Postum. Được làm từ lúa mì và mật mía, Postum thực ra kém lành mạnh hơn cà phê rất nhiều.
18. Đường khiến trẻ hiếu động.
    Có nhiều lý do chính đáng để hạn chế đường cho trẻ, nhưng đây không phải là một. Lời nói dối này xuất phát từ một lá thư bác sĩ đăng trên tạp chí nhi khoa. Đến nay, không nghiên cứu nào ủng hộ nó, dù nhiều phụ huynh (kể cả tôi) thấy có vẻ liên quan giữa đường và hành vi xấu. Tôi vẫn không cho con ăn đường gần giờ ngủ.
19. Máu có màu xanh cho đến khi tiếp xúc không khí.
    Có nhiều phiên bản, tất cả đều sai. Máu luôn màu đỏ. Nó đỏ tươi khi giàu oxy (trong động mạch), và vẫn đỏ khi ít oxy (trong tĩnh mạch). Tĩnh mạch trông xanh là do màu sắc của thành mạch.
20. Ăn nhiều cà rốt cải thiện thị lực đêm.
    Không. Cà rốt sống tốt cho sức khỏe, nhưng không có nghiên cứu ủng hộ điều này. Có lẽ nó bắt nguồn từ tuyên truyền của Anh trong Thế chiến II để khuyến khích ăn rau củ. Củ quả sống giàu chất xơ và dinh dưỡng, nhưng khi nấu quá lâu, chúng chỉ còn là tinh bột.
21. Bạn sinh ra với tất cả tế bào thần kinh sẽ có trong đời.
    Không! Lời nói dối kinh khủng này có từ trước khi chúng ta hiểu biết hơn. Bác sĩ quá khứ, không có nghiên cứu hỗ trợ, tin rằng người trưởng thành không thể tạo tế bào thần kinh mới. Giờ chúng ta biết chắc chắn rằng người lớn luôn tạo tế bào não mới. Đây là lý do chế độ ăn giàu chất béo lành mạnh tốt cho trí nhớ và giảm nguy cơ mất trí. Não cần dinh dưỡng tốt để tạo nơ-ron mới. Một số bác sĩ lớn tuổi vẫn tin điều này, nhưng nó đã hoàn toàn bị bác bỏ.
22. Thuốc lắc, Meth… tạo lỗ hổng trong não.
    Dù những thuốc phiện này có thể gây tổn thương não vĩnh viễn thảm khốc, không loại nào tạo ra lỗ hổng thực sự. Tôi cá lời nói dối này khiến một số trẻ sợ không dám thử. Tuy nhiên, bạn nên nghĩ đến hậu quả khi chúng phát hiện bạn nói dối. Tốt hơn nên nói sự thật, vì nó cũng đáng sợ chẳng kém.
23. Đường nâu tốt hơn đường trắng.
    Có lẽ vì nó na ná chuyện bánh mì nâu tốt hơn trắng (sai) hay gạo lứt tốt hơn gạo trắng (cũng sai). Giống như bảo chất độc hữu cơ thô tốt hơn chất độc tinh chế. Ngốc nghếch thôi, cả hai đều là chất độc.
24. Giãn cơ trước tập luyện ngăn chấn thương.
    Mọi huấn luyện viên bóng đá đều tin điều này, nhưng không phải vậy. Một số nghiên cứu chỉ ra giãn cơ trước hoạt động thể chất không giảm nguy cơ chấn thương. Thậm chí, nó chỉ tốn thời gian. Dù sao nó cũng giúp cầu thủ có việc làm trước trận đấu.
25. Ăn sáu bữa nhỏ mỗi ngày lý tưởng cho tiểu đường/giảm cân.
    Không. Không có nghiên cứu chứng minh điều này. Giống như lời khuyên ăn ba bữa chính trước đây, ý tưởng sáu bữa nhỏ cũng không có cơ sở khoa học. Bạn nên ăn khi đói, dù là một hay bốn lần. Ăn sáu bữa/ngày làm insulin tăng cao, có thể dẫn đến tăng cân. Bạn chỉ đói thường xuyên nếu ăn nhiều carb, ít chất béo. Chế độ ăn giàu chất béo lành mạnh tạo cảm giác no lâu hơn. Hơn nữa, ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy nhịn ăn gián đoạn (ít bữa hơn) là chiến lược giảm cân hiệu quả và bền vững hơn.
26. Ăn nhiều protein giúp cơ bắp phát triển.
    Điều này không đúng trừ khi bạn tập luyện chăm chỉ. Protein là nguyên liệu xây cơ, nhưng bạn phải tập để cơ phát triển. Ăn thừa protein chỉ khiến thận vất vả bài tiết và làm tăng insulin. Nó không làm cơ to lên nếu không tập kháng lực.
27. Bẻ khớp ngón tay gây viêm khớp.
    Các bà mẹ của nhiều nhà nghiên cứu hẳn đã nhắc điều này, vì đã có nhiều nghiên cứu chứng minh nó sai. Bẻ khớp ngón tay không gây hại hay dẫn đến vấn đề lâu dài. Dù vậy, đừng cãi mẹ hay bẻ khớp trước mặt bà.

Bạn có lời nói dối y khoa vụn vặt nào từ bác sĩ hay mẹ mình không? Hãy gửi cho tôi tại LMDTM@theberryclinic.com, tôi có thể dùng nó cho cuốn sách tiếp theo.

Làm như tôi nói, làm như tôi làm.

Chúng ta hầu như đều đã nghe qua một phiên bản nào đó của câu chuyện về nhà truyền giáo: ông rao giảng cho giáo dân về sự ngay thẳng, cảnh báo rằng nếu không tuân theo, họ sẽ phải đối mặt với lửa địa ngục và sự nguyền rủa. Thế nhưng, khi bị chất vấn về sự thật rằng ông thường xuyên ở trong quán bar, uống rượu, hút thuốc và tán tỉnh phụ nữ, ông ta nhíu mày và đáp: “Các bạn nên làm theo lời tôi nói, chứ đừng làm theo việc tôi làm!” Thật đáng thất vọng là nhiều bác sĩ hiện nay cũng sống và hành xử y hệt vậy. Một số bác sĩ phì phèo thuốc lá trong khi cấm bạn làm điều tương tự; nhiều người thừa cân rõ rệt nhưng vẫn tự tin chỉ dạy bạn cách giảm béo. Không ít người trong số họ thậm chí không khỏe mạnh hay hạnh phúc, nhưng vẫn nhiệt tình rao giảng cho bạn bí quyết để đạt được cả hai điều đó. Nếu chính bác sĩ của bạn – người được cho là có đầy đủ kiến thức – lại không đặt sức khỏe bản thân lên hàng đầu, thì tại sao bạn phải lắng nghe ông ta? Đây có lẽ là một trong những câu hỏi đáng hổ thẹn nhất của nền y học hiện đại. Làm sao một vị bác sĩ có thể có chút uy tín nào khi chính ông ta lại vi phạm những điều mình khuyên bệnh nhân tránh? Có lẽ các hội đồng y khoa cấp tiểu bang nên chú trọng hơn vào kiểu hành vi tai hại này, thay vì chỉ tập trung vào một số vấn đề khác như hiện nay.

Một ngày năm 2008, như tôi đã từng chia sẻ, tôi chợt nhận ra mình chính là một bác sĩ béo, không vui vẻ, không khỏe mạnh, người dành năm ngày mỗi tuần để hướng dẫn bệnh nhân cách giảm cân và sống khỏe. Tình trạng này đến với tôi một cách từ từ. Tôi bận rộn với gia đình, phòng khám và công việc cộng đồng, chẳng mấy khi nghĩ đến sức khỏe của chính mình hay hình ảnh đó trong mắt bệnh nhân. Thế là tôi, một cựu vận động viên thời trung học, giờ béo đến mức thở không ra hơi khi cúi xuống buộc dây giày. Rõ ràng phải thay đổi. Vốn là người năng động, tôi quyết định sẽ chạy bộ trên máy để lấy lại phong độ. Tôi vẫn ăn uống thoải mái như trước (một cách đáng trách), nghĩ rằng việc tập luyện tăng cường sẽ đốt cháy hết lượng calo thừa. Kế hoạch của tôi là đốt nhiều calo hơn nạp vào. Sự thâm hụt calo đó, như tôi được dạy, chắc chắn sẽ dẫn đến giảm cân. Tôi bắt đầu chăm chỉ tập luyện, nhưng sau một tháng, thật trớ trêu, tôi lại tăng thêm một pound. Đó chính là giọt nước tràn ly. Dù không bác sĩ nào khác trong cộng đồng của tôi tỏ ra quan tâm, tôi vẫn luôn nghi ngờ rằng dinh dưỡng còn ẩn chứa nhiều điều hơn những gì tôi học được ở trường y. Tôi bắt đầu tin rằng chìa khóa cho vấn đề cân nặng của mình bằng cách nào đó nằm ở sự thiếu hụt kiến thức này. Và thế là, giống như một học sinh chăm ngoan, tôi lao vào nghiên cứu.

Tôi đọc vài cuốn sách phổ biến về chế độ ăn ít béo và không mấy ấn tượng. Sau đó, tôi tìm đến “The South Beach Diet” và “The Atkins Diet”. Hai cuốn này có vẻ hợp lý hơn hẳn những sách về ăn kiêng giảm béo trước đó. Tôi tiếp tục đào sâu và cuối cùng phát hiện hai cuốn sách nữa: “The Primal Blueprint” và “The Paleo Diet”. Những cuốn này không chỉ nói về chế độ ăn mà cả lối sống, và chúng vô cùng thuyết phục. Tôi kết thúc hành trình đọc của mình với hai cuốn sách khác về chế độ ăn Paleo/Primal, dành hàng giờ lục lọi các nghiên cứu trên PubMed, và một số sách khác cũng có vẻ đi đúng hướng. Những khái niệm cốt lõi mà tôi rút ra không hề mới mẻ. Trên thực tế, chúng đã cũ như chính loài người chúng ta. Chúng lâu đời đến mức dường như bị lãng quên, chỉ mới được khám phá lại gần đây, và với nhiều người, chúng có vẻ như một điều mới lạ, thậm chí chỉ là trào lưu nhất thời.

Tôi đã nhận ra mình là một bác sĩ thừa cân, không hạnh phúc và không khỏe mạnh, người dành phần lớn tuần để dạy bệnh nhân cách giảm cân và sống lành mạnh.

Những khái niệm này có thể được tóm lược như sau: Loài người chúng ta đã tồn tại trên hành tinh này trong một khoảng thời gian dài đáng kinh ngạc. Trong suốt 99,99% quãng thời gian đó, chúng ta chưa bao giờ ăn ngũ cốc, đường hay sữa; chưa bao giờ uống nước ép trái cây hay bất kỳ chất lỏng giàu calo nào. Chúng ta chủ yếu sống nhờ rau xanh và tận dụng mọi cơ hội để ăn chất béo và protein. Mặc dù có một vài ngoại lệ hiếm hoi cho sự so sánh này, nhưng chúng quá ít ỏi để đáng bận tâm. Để đạt được sức khỏe, trí óc minh mẫn và thân hình như mong muốn, chúng ta phải tôn trọng cách ăn uống và sinh hoạt từ thuở sơ khai, đồng thời hiểu rằng DNA của chúng ta chưa kịp thích nghi với lượng tinh bột, đường và ngũ cốc khổng lồ mà chúng ta được khuyến cáo tiêu thụ trong cuộc sống hiện đại. DNA của bạn phản ứng với lượng đường và tinh bột dư thừa bằng cách tích trữ chúng dưới dạng mô mỡ ngay tại những nơi bạn không hề mong muốn: bụng, mông và đùi. Nó thậm chí còn đưa mô mỡ này vào gan của bạn, nơi nó có thể dẫn đến rối loạn chức năng gan, thậm chí là các bệnh lý gan nghiêm trọng. Để đạt được sức khỏe, thân hình và trí óc như bạn khao khát, bạn phải tôn trọng những điều nhất định sau đây (danh sách này chỉ mang tính minh họa):

1. Hãy tôn trọng DNA của bạn: DNA trong tế bào bạn hiện nay là sản phẩm cuối cùng của vô số cặp đôi giao phối thành công 100% qua hàng triệu năm. Bạn khó lòng nghĩ mình là kẻ thất bại khi ghi nhớ sự thật này. DNA bạn được thừa hưởng từ tất cả những tổ tiên thành công đó rất giỏi một số việc nhất định, ưa thích một số thứ nhất định, cần một số chất nhất định và hoàn toàn lúng túng với những thứ khác trong chế độ ăn hiện đại. DNA của bạn đã trở nên cực kỳ tinh vi trong việc tương tác, cộng sinh và hưởng lợi từ hệ vi khuẩn đường ruột. Việc làm biến dạng hoặc suy yếu hệ vi khuẩn này bằng kháng sinh không cần thiết có thể gây hậu quả thảm khốc cho sức khỏe và cân nặng của bạn. DNA của bạn cần những dưỡng chất cụ thể để sửa chữa tế bào và mô; nếu không, nó không thể tối ưu hóa cơ thể và sức khỏe của bạn. Hãy nghĩ xem tổ tiên bạn đã ăn gì. Đó chính là thứ DNA của bạn khao khát và biết cách sử dụng hiệu quả. Ba thứ chính mà DNA của bạn chỉ mới tiếp xúc trong vài trăm năm gần đây là: ăn ngũ cốc, tiêu thụ đường, và uống sữa của loài khác khi đã trưởng thành. Hầu hết mọi người trên thế giới không thể uống sữa mà không bị đau bụng dữ dội vì DNA của họ không mã hóa enzyme phân hủy lactose. Ngay cả những người uống sữa thoải mái cũng sẽ phải chịu đựng những tác hại chậm rãi và tinh vi hơn. Hãy cung cấp cho DNA của bạn thứ nó đã quen thuộc nhất qua thời gian dài, và nó sẽ đền đáp bạn bằng sức khỏe thể chất lẫn tinh thần tuyệt vời. DNA của bạn, cùng với những phần được kích hoạt hay ức chế, chính là nhân tố quyết định bạn sẽ khỏe mạnh hay không.
2. Tôn trọng chế độ ăn uống của bạn: Chế độ ăn là phần tương tác với môi trường mà bạn có thể kiểm soát nhiều nhất. Nếu dành thời gian và công sức, bạn thậm chí có thể tự trồng mọi thực phẩm hữu cơ mà mình ăn. Vì hầu hết chúng ta đều bận rộn với những việc khác, việc trở thành nông dân hữu cơ không phải là lựa chọn khả thi. Vì vậy, hãy cố gắng hết sức có thể và nhớ rằng: bạn thực sự được tạo nên từ những gì bạn ăn. Những gì bạn nạp vào sẽ trở thành một phần con người bạn, và câu thành ngữ cũ “GIGO” (Garbage In, Garbage Out – Rác vào thì rác ra) là một cách hoàn hảo để nghĩ về chế độ ăn. Không phải mọi thực phẩm bạn ăn đều nguyên chất và hữu cơ. Nhưng nếu bạn cố gắng hết sức để lấp đầy bụng bằng thực phẩm toàn phần tự nhiên, sức khỏe và tuổi thọ của bạn chắc chắn sẽ được cải thiện.
3. Tôn trọng môi trường của bạn: Môi trường bạn sống chứa đầy những gì bạn cho phép vào đó, và thiếu vắng những gì bạn tránh. Do đó, nếu bạn lấp đầy môi trường bằng khói thuốc, đồ ăn vặt và căng thẳng triền miên, đừng ngạc nhiên nếu bạn có một cuộc sống ngắn ngủi và khốn khổ. Tránh các chất độc như khói thuốc lá, nước ô nhiễm và phụ gia thực phẩm không an toàn là những điều đơn giản bạn có thể làm để bảo vệ môi trường sống của mình. Việc tránh BPA (Bis-phenol-A) là rất quan trọng. BPA có thể ngấm vào thức ăn và đồ uống từ đồ nhựa khi bị làm nóng, gây ra các vấn đề với tuyến và hormone của bạn, và đó chỉ là một trong vô số chất độc hại trong môi trường mà bạn có thể chưa từng nghe tới. Dĩ nhiên, bạn không thể kiểm soát mọi chất trong môi trường vì chúng quá nhiều. Tuy nhiên, những nỗ lực bạn bỏ ra để tôn trọng môi trường sống sẽ được đền đáp bằng sức khỏe tinh thần và thể chất tốt hơn.
4. Tôn trọng hoạt động của Bạn: Dù không phải là phương pháp giảm cân thần kỳ, việc vận động hàng ngày lại cực kỳ có lợi cho cơ thể và trí óc bạn theo nhiều cách khác. Nghiên cứu đã chỉ rõ vận động mang lại lợi ích cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi đi mua sắm, đừng lái xe vòng vo năm phút chỉ để tìm chỗ đậu gần nhất. Hãy đậu xe ở cuối bãi và đi bộ. Thường thì bạn sẽ vào và ra nhanh hơn khi làm thế. Bạn còn tiết kiệm được xăng và giữ cho tâm trí cùng cơ thể khỏe khoắn hơn. Những mẹo nhỏ như vậy có thể giúp cuộc sống của bạn năng động hơn mà không tốn nhiều công sức hay tiền bạc. Tổ tiên chúng ta đi bộ hàng dặm mỗi ngày, đôi khi phải chạy nước rút và khiêng vác vật nặng. Bằng cách đưa những hoạt động này vào cuộc sống hiện đại, bạn đang tái hiện lối sống mà DNA của bạn đã quen thuộc hàng nghìn năm, và nó sẽ đền đáp bạn xứng đáng. Đừng lãng phí thời gian và tiền bạc vào phòng gym trừ khi bạn thực sự yêu thích và cảm thấy vui vẻ khi làm vậy.
5. Tôn trọng kết quả xét nghiệm (Lab-work): Sau một độ tuổi nhất định, việc hợp tác với một bác sĩ hiểu biết, có năng lực để kiểm tra các chỉ số xét nghiệm quan trọng vài lần mỗi năm là điều khôn ngoan. Có những cơ quan và hệ thống trong cơ thể người có thể bắt đầu gặp vấn đề khó phát hiện, âm thầm trở nặng qua nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng nào. Chỉ thông qua xét nghiệm định kỳ, bạn và bác sĩ mới có thể phát hiện sớm những vấn đề này và khắc phục trước khi chúng gây tổn thương vĩnh viễn. Nhiều xét nghiệm phòng ngừa do cơ quan chức năng khuyến cáo lại không thực sự hiệu quả, vì vậy, bạn cần một bác sĩ đáng tin cậy để hướng dẫn bạn vượt qua mê cung của các lựa chọn xét nghiệm y tế.
6. Tôn trọng nhu cầu tầm soát của bạn: Phát hiện sớm các bệnh như ung thư làm tăng đáng kể khả năng bác sĩ có thể điều trị và chữa khỏi. Việc tham khảo ý kiến thường xuyên với bác sĩ đáng tin cậy sẽ dẫn đến các xét nghiệm tầm soát có ý nghĩa nhằm tìm kiếm dấu hiệu sớm của bệnh tật và ung thư. Không thể phủ nhận một số xét nghiệm tầm soát bị lạm dụng và/hoặc sử dụng sai mục đích, nhưng việc sử dụng chúng một cách thông minh dưới sự chỉ dẫn của một bác sĩ có năng lực có thể kéo dài cả sức khỏe lẫn tuổi thọ của bạn.
7. Tôn trọng Telomere của bạn: Những đoạn DNA nhỏ ở đầu mút nhiễm sắc thể này dường như có nhiệm vụ bảo vệ DNA khỏi hư hại và có thể giúp bạn trẻ trung, khỏe mạnh hơn. Nghiên cứu cho thấy việc tránh những thứ như hút thuốc, thực phẩm chế biến sẵn, hóa chất độc hại và căng thẳng có hại giúp giữ cho telomere của bạn dài hơn, từ đó giúp bạn khỏe mạnh và trẻ lâu hơn. Nghiên cứu về telomere và cách tối ưu hóa chúng là một lĩnh vực thú vị trong y học hiện nay và hứa hẹn mang lại những lợi ích sức khỏe đáng kể cho bạn.
8. Tôn trọng ty thể của bạn: Những “nhà máy điện” tí hon bên trong tế bào này cung cấp năng lượng cần thiết để các tế bào của bạn hoạt động tối ưu. Bạn phải cung cấp cho ty thể chế độ ăn phù hợp và bảo vệ chúng khỏi độc tố, nếu không, chúng sẽ trở nên yếu ớt, bệnh tật và bắt đầu suy giảm về số lượng. Chúng là một lý do nữa để bạn tránh độc tố trong không khí hít thở, thức ăn và nước uống. Ty thể là bạn tốt của bạn nếu bạn muốn duy trì sự năng động và khỏe mạnh khi về già. Vì thế, hãy đối xử tử tế với chúng. Nghiên cứu về cách tối ưu hóa ty thể là một lĩnh vực thú vị khác và cũng có thể mang lại lợi ích sức khỏe cho bạn theo nhiều cách.
9. Tôn trọng mức độ và loại hình Stress của bạn: Căng thẳng có cả tốt và xấu. Căng thẳng tốt có lợi cho cơ thể và tâm trí bạn, xuất phát từ những thử thách như chơi game khó, giải đố, chơi thể thao, học điều mới, khám phá nơi mới… Ngược lại, căng thẳng xấu thực sự có thể gây hại cho sức khỏe và cần được giảm thiểu tối đa. Nó có thể đến từ những mối quan hệ độc hại, công việc bạn ghét, lối sống tĩnh tại hoặc suy nghĩ tiêu cực. Dù những điều này có vẻ nhỏ nhặt, việc tôn trọng và liên tục điều chỉnh cuộc sống thành nơi bạn thực sự muốn sống là vô cùng quan trọng.

Cơ thể bạn không chỉ là một thực thể đơn lẻ. Y học ngày càng nhận thức rõ rằng cơ thể bạn giống như một dàn nhạc gồm nhiều nhạc công, cả con người và phi con người. Ví dụ, nghiên cứu mới chỉ ra rằng hàng nghìn tỷ vi khuẩn sống trong ruột của bạn đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe tổng thể. Những ty thể chúng ta vừa thảo luận gần như chắc chắn có nguồn gốc từ vi khuẩn mà chúng ta đã chung sống hòa thuận lâu đến mức chúng ta thực sự “mời” chúng ở lại vĩnh viễn. Việc dồn mọi nỗ lực và nguồn lực vào một thứ duy nhất như đến phòng gym hay uống thực phẩm chức năng đắt tiền là phi lý và sẽ không bao giờ mang lại những cải thiện sức khỏe lâu dài như bạn mong muốn. Chỉ khi bạn tôn trọng tất cả những điều kể trên, bạn mới có thể đạt được và duy trì sức khỏe thể chất lẫn tinh thần mà bạn khao khát và xứng đáng có được.

Chương 21: Đồng Nghiệp Thân Yêu

Lời Khuyên Ngắn Gọn và Cảnh Báo Dành Cho Các Đồng Nghiệp Bác Sĩ Của Tôi

Hãy Tự Xấu Hổ Đi

Đã từng có thời các bác sĩ được hầu hết mọi người tin tưởng. Đã từng có thời các bác sĩ làm việc chăm chỉ để tìm ra sự thật cho bệnh nhân, ngay cả khi sự thật đó không phải là điều họ muốn nghe. Các bác sĩ thường thông báo tin xấu với cùng sự kỷ luật và phẩm cách như khi họ thông báo tin tốt. Nhưng một số điều đáng lo ngại đã xảy ra trong quá trình này. Các bác sĩ trở nên mất tập trung và chán nản, ngừng chú ý, và tệ hơn nữa, ngừng quan tâm. Một số người trong chúng ta đã dần biến đổi từ những người chữa bệnh và người thầy thành những “thây ma” của doanh nghiệp y khoa và những kẻ tiếp thị thuốc cho các công ty dược phẩm lớn. Tôi biết điều này vì chính tôi cũng đã đi trên con đường đó trong vài năm. Tôi từng cảnh báo bệnh nhân bị túi thừa về việc ăn hạt và quả hạch, và khuyên tất cả bệnh nhân tránh xa ánh nắng mặt trời. Tôi từng bảo bệnh nhân cắt giảm muối, và trong những năm đầu sự nghiệp, tôi đã kê rất nhiều đơn thuốc statin liều cao. Nhưng hãy nhớ lấy này, đồng nghiệp thân mến, chúng ta không làm nghề y, chúng ta hành nghề y. Điều này có nghĩa là chúng ta phải không ngừng cải thiện theo thời gian. Liệu mỗi năm, bạn có cải thiện những lời khuyên và tư vấn dành cho bệnh nhân của mình không? Gợi ý nhé: Biết rành rọt về loại thuốc mới nhất, đắt tiền của các công ty dược lớn không phải là dấu hiệu cho thấy bạn hành nghề y tốt hơn.

Trong y khoa, đôi khi chính việc làm đúng lại có thể khiến bạn gặp rắc rối.

Hãy nhớ rằng, trong mọi câu chuyện hay đều có sự cứu rỗi và tha thứ, nếu xứng đáng. Bệnh nhân của bạn ngưỡng mộ bạn một cách mù quáng và tin tưởng bạn. Họ đã làm theo lời khuyên của bạn bất chấp sự thật và bạn bè khuyên họ làm khác đi. Họ dễ bị tổn hại bởi thuốc men, các thủ thuật bạn chỉ định, cũng như bởi sự thờ ơ của bạn với sự thật và động cơ lợi nhuận của bạn. Bạn ý thức rõ sự thất vọng, lười biếng và buồn chán của chính mình. Những cảm xúc đó tồn tại không phải không có lý do. Niềm tự hào bạn từng cảm thấy và lòng tự trọng xứng đáng bạn từng có đang héo mòn và sụp đổ. Bạn ghét phong cách y khoa hời hợt mà mình đang thực hành, và bệnh nhân cũng chẳng ưa gì điều đó. Họ đang được đánh thức bởi những chuyên gia tận tâm, hùng biện trong các lĩnh vực sức khỏe khác, từ y học thảo dược đến châm cứu. Internet đã giúp bệnh nhân của bạn tiếp cận với nhiều nghiên cứu và kiến thức y khoa có giá trị hơn bao giờ hết. Giờ đây, bệnh nhân có trong tay nhiều nghiên cứu y khoa hơn cả những bác sĩ giỏi nhất thời trước. Điều đó, dù bạn có cảm thấy thế nào đi nữa, thực sự là một điều rất tốt. Nếu bạn cảm thấy mất cân bằng nhận thức khi đọc câu đó – nếu bạn thấy khó chịu khi bệnh nhân mang theo thông tin in từ trang web đến phòng khám cùng bạn – thì bạn đang có vấn đề rồi đấy. Nếu bạn không bắt đầu sửa chữa những sai lầm trong quá khứ, sẽ sớm đến ngày bạn và nghề nghiệp của bạn không còn được tôn trọng hơn các chính trị gia hay nhân viên bán xe đã qua sử dụng. Bạn sẽ đánh mất danh hiệu chuyên gia và người chữa bệnh, và sẽ bị coi là giả dối và thường xuyên sai trái. Có những công nhân nhà máy đăng video lên YouTube đưa ra lời khuyên về dinh dưỡng và giảm cân tốt hơn những gì bạn đang làm hiện tại. Mỗi ngày, những video mới được đăng bởi những người bình thường từ mọi tầng lớp xã hội, những người rõ ràng hiểu biết về dinh dưỡng, phòng ngừa và cách áp dụng chúng vào các vấn đề thực tế của con người tốt hơn bạn. Nếu câu nói cuối cùng đó khiến bạn tức giận, thì tốt quá. Tôi muốn bạn tức giận, muốn nó đánh thức bạn dậy và tát vào mặt bạn một cái, trước khi bạn phá hỏng việc hành nghề y của tất cả chúng ta.

Bạn Đang Đánh Mất Niềm Tin

Trước đây, bệnh nhân chỉ có thể đến gặp bác sĩ để hỏi về sức khỏe, và chỉ có bác sĩ là đáng tin cậy. Không có Internet, và giá sách trong thư viện thị trấn chỉ có vài cuốn sách và tạp chí y khoa cũ kỹ phủ đầy bụi. Nếu bệnh nhân không tin bác sĩ, lựa chọn duy nhất của họ là tìm một bác sĩ khác, thường là ở thị trấn khác. Khả năng cao là họ sẽ nghe cùng một kết luận từ bác sĩ đó, và vấn đề sau đó được coi như đã giải quyết. Chỉ những người có điều kiện mới có thể đến các cơ sở và bác sĩ chuyên khoa lớn hơn. Khi đến đó, họ có thể nhận được tin tốt hơn hoặc một kế hoạch chăm sóc khác, hoặc cũng có thể không. Các bác sĩ thời đó cũng không biết hết mọi thứ, nhưng bệnh nhân không có cách nào để kiểm chứng thông tin. Ngày nay thì khác. Bệnh nhân của bạn có thể kiểm tra tính hợp lệ trong chẩn đoán của bạn ngay trên điện thoại, trong chính phòng khám, trước khi bạn kịp kết thúc câu nói. Họ có thể tham vấn trực tuyến với các chuyên gia khắp nơi trên thế giới và xem video trên đường đến và đi từ phòng khám của bạn. Khi về đến nhà, họ có thể hiểu rõ về chẩn đoán của mình như bạn, và thậm chí có thể phát hiện ra rằng bạn chẳng biết mình đang nói gì.

Trong bối cảnh này, chúng ta, những bác sĩ, thấy mình đang ở thời điểm vừa đáng sợ nhất vừa thú vị nhất để hành nghề. Chỉ đơn thuần khoác chiếc áo blouse trắng và đeo ống nghe lên vai sẽ không cứu bạn khỏi thế giới thông tin gần như tức thời mà bệnh nhân của bạn giờ đây có thể tiếp cận. Nếu bạn nghĩ rằng mình có thể ung dung trôi qua sự nghiệp y khoa mà không ai phát hiện ra bạn đã trở nên lười biếng về mặt trí tuệ và ngừng quan tâm, thì bạn đã lầm to. Bạn phải đọc rộng và sâu, không chỉ trong chuyên ngành và lĩnh vực của mình, mà còn cả những lĩnh vực khác, nếu bạn muốn được tôn trọng và vẫn còn liên quan. Bạn có thể tin chắc rằng bệnh nhân của bạn đang đọc ý kiến về các triệu chứng và tình trạng của họ từ các chuyên gia đa dạng lĩnh vực, bởi vì với họ, câu trả lời là cực kỳ quan trọng. Nghe này, bệnh nhân của bạn không quan tâm họ nhận được lời khuyên dinh dưỡng và sức khỏe tốt từ đâu; họ cũng sẵn sàng nhận nó từ Internet như từ bạn. Nếu bạn không muốn thảo luận với họ về những nghiên cứu họ tìm được trên mạng, giúp họ chắt lọc, bổ sung và cuối cùng cùng họ tổng hợp thành một chẩn đoán khả thi, bạn sẽ trở nên lỗi thời như một đầu phát VCR, và bị coi thường như một kẻ lừa đảo. Tuy nhiên, nếu bạn chọn bước lên đón nhận thử thách này, bạn sẽ tận hưởng một mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau với bệnh nhân mà những bậc tiền bối của bạn chỉ có thể mơ ước. Bạn sẽ trở thành một cố vấn, một chuyên gia, một người bạn đáng tin cậy và được yêu mến.

Vẫn Chưa Muộn

Dù bạn đã để bản thân trôi dạt vào sự thất vọng, lười biếng và niềm tin mù quáng vào những gì “Học viện Bất kỳ nào đó của Hoa Kỳ” hay nghiên cứu mới nhất do các công ty dược phẩm lớn tài trợ cung cấp cho bạn, bạn vẫn có thể xoay chuyển sự nghiệp của mình và từ từ, chắc chắn trở lại với sứ mệnh tuyệt vời của một bác sĩ. Nếu bạn là bác sĩ chuyên khoa, đừng mù quáng tin vào quy trình mới nhất, bất kể mức thù lao cao đến đâu. Nếu nghiên cứu có giá trị không cho thấy kết quả cải thiện lâu dài từ quy trình đó, thì đừng thực hiện nó. Nếu bạn là bác sĩ chăm sóc chính, đừng tin vào lời đường mật của một đại diện dược phẩm xinh đẹp mà không tự mình kiểm chứng thực tế. Nếu bạn không làm điều này, sức khỏe bệnh nhân và danh tiếng của bạn sẽ bị ảnh hưởng. Bạn nên hiểu rằng, bạn có thể được bảo vệ khỏi các hình thức kỷ luật nghề nghiệp bằng cách tuân theo các hướng dẫn mới nhất, nhưng bạn sẽ không được bảo vệ khỏi sự ghê tởm và thất vọng mà bệnh nhân dành cho bạn, nếu những hướng dẫn đó sau này bị lộ rõ là điều điên rồ. Bạn chỉ nhớ bệnh nhân của mình như một phần mờ nhạt của nhân loại. Bệnh nhân của bạn sẽ nhớ bạn rất rõ ràng như một bác sĩ đã làm đúng, hoặc đã làm sai.

Hãy cực kỳ thận trọng khi trình bày bất cứ điều gì với bệnh nhân như một sự thật y khoa chưa được chứng minh. Một khi một lời nói dối y khoa đã ăn sâu, có thể mất hàng thập kỷ để xóa sạch nó khỏi ký ức tập thể của chúng ta. Một ví dụ là lời nói dối rằng liệu pháp thay thế testosterone sẽ gây ung thư tuyến tiền liệt. Lời nói dối này, như bạn có thể biết, bắt nguồn từ những năm 1940 dựa trên niềm tin của một bác sĩ (dù rất được kính trọng và đáng tin cậy) và nhanh chóng lan truyền vào tâm trí của tất cả các giáo sư và giảng viên uyên bác trong ngành. Họ nhanh chóng truyền đạt nó cho tất cả sinh viên y khoa của mình (kể cả bạn), những người sau đó lại truyền bá nó ra thế giới khi họ bắt đầu hành nghề. Nó nhanh chóng lan đến các phương tiện truyền thông, đưa tin đến mọi người qua TV hoặc tạp chí đặt mua. Hầu hết các chuyên gia trong lĩnh vực này giờ đây đều biết rằng điều này hoàn toàn không đúng sự thật. Tuy nhiên, rất nhiều bác sĩ, bệnh nhân và vợ của bệnh nhân vẫn tin đó là sự thật. Chất lượng cuộc sống và các mối quan hệ của bệnh nhân đang bị ảnh hưởng tiêu cực bởi loại lời nói dối y khoa này. Xin hãy đảm bảo rằng lời khuyên bạn dành cho bệnh nhân đã được chắt lọc qua cả nghiên cứu có giá trị lẫn lẽ thường.

Sinh Viên Y Khoa (M-1 đến M-4)

Bạn làm được, nếu bạn có đủ thời gian trong ngày! Tôi nhớ mình đã ngồi trong một phòng học nhỏ xíu ở thư viện, nghĩ rằng nếu tôi ngủ trưa một tiếng, điều đó có thể khiến tôi trượt môn Dược lý. Tôi hiểu nỗi đau của bạn, nhưng đừng mất hy vọng. Đọc nhiều nghiên cứu trên nhiều chủ đề khác nhau không phải là điều bạn có đủ thời gian để làm. Vì vậy, tôi muốn chia sẻ với bạn một vài mẹo sẽ giúp bạn đạt kết quả tốt hơn nhiều, có một sự nghiệp thành công và hạnh phúc. Nếu bạn có thể tiếp thu những kiến thức ít ỏi này và áp dụng chúng vào cuộc sống hiện tại và tương lai, tôi tin bạn sẽ trở thành một bác sĩ giỏi hơn.

Đầu tiên, chúng ta thậm chí còn chưa hiểu hết mọi thứ cần biết về y học, cơ thể và tâm trí. Khi ngồi trong lớp, bạn có thể có ấn tượng rằng mọi thứ về một chủ đề nào đó đều đã được khám phá và viết ra, và giáo sư của bạn định nhồi nhét tất cả vào bài kiểm tra sắp tới. Bạn cần chú ý và học tốt trong lớp, nhưng bạn cũng cần nhớ rằng tất cả các giáo sư của bạn đều là con người, có thể mắc sai lầm và rất tự hào về vị trí của họ trong cuộc sống. Bạn chỉ muốn làm tốt trong các kỳ thi và vượt qua chương trình này với nền giáo dục y khoa tốt nhất có thể. Khi bạn kết hợp tất cả các sự kiện trong hai câu cuối cùng và pha trộn với nỗi bất an, sợ hãi, áp lực và những ước mơ, bạn sẽ có một kế hoạch đào tạo có thể biến bạn thành một bác sĩ kém cỏi hơn nhiều so với tiềm năng thực sự.

Giúp mọi người sống một cuộc đời hạnh phúc và khỏe mạnh nhất có thể là một sự nghiệp tuyệt vời. Tin tôi đi, bạn muốn mình thật giỏi trong việc đó. Bằng cách ghi nhớ một vài khái niệm chính ngay bây giờ, bạn sẽ chuẩn bị cho mình thành công trong tương lai.

Đỉa từng là tiêu chuẩn chăm sóc. Tôi nói điều này để nhắc bạn đừng bao giờ quên rằng những gì bạn được dạy là tuyệt vời hôm nay có thể trở nên ngớ ngẩn vào ngày mai. Những bác sĩ giỏi nhất trong nước từng tự hào sử dụng đỉa để chẩn đoán nhiều bệnh; đỉa là tiêu chuẩn chăm sóc. Nếu một bác sĩ thời đó nói với những bác sĩ đang dùng đỉa rằng điều đó thật ngu ngốc và nguy hiểm, họ sẽ đuổi anh ta ra khỏi thị trấn. Chỉ vì “Học viện Bất cứ điều gì của Hoa Kỳ” (American Academy of Whatever) khuyến nghị nên làm hay không nên làm điều gì đó không có nghĩa là bạn có thể thoải mái để “chiếc mũ tư duy” của mình ở nhà. Bạn chịu trách nhiệm cho sức khỏe của bệnh nhân và giúp họ ngăn ngừa bệnh tật. Những hướng dẫn đó thường được công bố để thỏa mãn cái tôi hoặc làm đầy tài khoản ngân hàng của các công ty dược lớn. Đôi khi thật đáng sợ và cần rất nhiều dũng cảm để chống lại điều gì đó mà bạn cho là sai, nhưng bạn bước vào ngành y để trở thành một anh hùng và tạo ra sự khác biệt tích cực trong cuộc sống của bệnh nhân, phải không?

Giáo sư của bạn không phải là Chúa, nhưng đừng tranh cãi với họ trong lớp. Giảng đường và tạp chí y khoa được thiết kế để trông giống như thể những gì chúng chứa đựng đến từ một đấng tối cao. Giáo sư và giảng viên lâm sàng của bạn là con người và họ mắc sai lầm. Họ đang cố gắng hết sức, nhưng rất có thể đang lặp lại một lời nói dối y khoa với bạn, như một phần trong quá trình giáo dục của bạn. Hãy cảnh giác với những lời nói dối này, nhưng đừng chỉ ra chúng nếu bạn nghĩ mình nghe thấy một lời nói dối. Nhìn chung, giáo viên không thích bị bắt lỗi, đặc biệt là trước mặt cả lớp. Bạn rất bận rộn và có ít thời gian cho việc học ngoại khóa, vì vậy nếu bạn được dạy điều gì đó có vẻ trái ngược với lẽ thường hoặc nghiên cứu mà bạn hiện đang nắm, hãy ghi chú lại và nghiên cứu kỹ hơn khi có cơ hội.

Đọc toàn bộ nghiên cứu, không chỉ phần kết luận. Nếu bạn đã từng xem một bản tin về một chủ đề y khoa và nghĩ rằng quan điểm mà phóng viên cố gắng đưa ra thật ngớ ngẩn, thì bạn biết điều gì có thể xảy ra nếu chỉ đọc phần kết luận của một nghiên cứu y khoa rồi hành động theo đó. Phần kết luận nhằm mục đích tiết kiệm thời gian, không phải để đưa ra quyết định điều trị y khoa. Khi bạn bắt đầu đọc các nghiên cứu y khoa, hãy chú ý cẩn thận đến tần suất phần kết luận không khớp với các phát hiện, hoặc cách thiết kế nghiên cứu có đủ sai sót để khiến kết quả trở nên đáng ngờ.

Luôn tìm kiếm sự thiếu nhất quán, nhưng hãy hỏi về chúng một cách tôn trọng. Bất cứ khi nào có điều gì đó được nói trong bài giảng không có ý nghĩa với bạn, hoặc có vẻ ngược với cách suy nghĩ của bạn, hãy ghi nhớ điều đó. Bạn có thể không có thời gian để nghiên cứu ngay bây giờ, nhưng bạn sẽ tìm thấy thời gian sau. Đây là hành vi của một học giả uyên bác. Bạn không bao giờ nên chấp nhận một cách mù quáng và ngu ngốc những gì bạn đang được nghe, bất kể chiếc áo blouse của giảng viên có dài đến đâu. Hãy tìm kiếm sự thiếu nhất quán ngay bây giờ, nhưng chỉ ra chúng sau. Hãy nhớ rằng, bạn đang cố gắng trở thành một chuyên gia y tế thông minh, chu đáo, chứ không phải một tông đồ tuân theo một giáo điều y khoa một cách mù quáng.

Bạn có trách nhiệm phải biết mình đang nói gì. Khi bạn trở thành bác sĩ, bạn sẽ chịu trách nhiệm về lời khuyên chuyên môn mà bạn đưa ra cho bệnh nhân và chịu trách nhiệm về hậu quả của những lời khuyên tồi. Hãy đảm bảo rằng ý kiến và logic y khoa của bạn vững như bàn thạch, không chỉ dựa trên những gì bạn được dạy, mà còn trên những gì bạn đã suy nghĩ và những gì bạn đã tự học hỏi. Có một sự khác biệt rất lớn.

Bác Sĩ Mới Ra Trường (M-5 đến M-9)

Vừa tốt nghiệp trường Y, bạn có những ý tưởng lớn và những ước mơ lớn cho tương lai. Bận rộn với nhiệm vụ nội trú hoặc vừa hoàn thành, các nhiệm vụ hiện tại và nghĩa vụ tương lai chiếm gần như mọi phút tỉnh táo. Bạn đã làm việc đủ lâu để biết rằng một số bác sĩ điều trị rất giỏi trong vai trò bác sĩ, và một số thì toàn là rác rưởi. Nhiệm vụ của bạn là đừng trở thành một bác sĩ điều trị rác rưởi. Hãy để tôi cung cấp cho bạn một vài khái niệm để giúp bạn đi qua mê cung y khoa này.

Bạn phải tỏ ra mình biết mình đang nói gì, nhưng đồng thời luôn nghi ngờ những gì bạn nghĩ mình biết. “Đọc hoặc chết, đọc lại hoặc đau khổ” là lời khuyên mà một người cố vấn đáng kính đã dành cho tôi vào đầu sự nghiệp. Có một ranh giới rất mong manh giữa việc thể hiện sự tự tin mà bệnh nhân cần thấy ở bạn để tin tưởng bạn, và việc trở thành một kẻ giả danh trí thức. Việc đi trên ranh giới mong manh này sẽ là một phần nhiệm vụ hàng ngày của bạn trong suốt phần đời còn lại của sự nghiệp. Những bác sĩ tự nghi ngờ bản thân trước mặt bệnh nhân sẽ không tạo được sự tự tin, và những bác sĩ tỏ ra biết tất cả mọi thứ, ngay cả khi họ không biết, đều rất nguy hiểm. Đừng trở thành một trong hai kiểu người đó.

Bệnh nhân không coi trọng bác sĩ vì năng lực thực sự của họ – họ không bao giờ có thể thực sự biết được năng lực của bạn – mà chính nhận thức của họ về năng lực của bạn mới là điều quan trọng đối với họ. Một số bác sĩ tệ nhất mà tôi từng làm việc cùng đã được bệnh nhân của họ tôn kính như Chúa. Ngược lại, một số bác sĩ thông minh nhất mà tôi từng biết lại không truyền được sự tin tưởng cho bệnh nhân của họ, bởi vì họ thiếu tự tin. Bạn muốn mang theo sự pha trộn hoàn hảo giữa sự tự tin trước công chúng và sự khiêm tốn trong riêng tư. Điều này sẽ giúp bệnh nhân dễ dàng tin tưởng bạn hơn, đồng thời cho phép bạn duy trì sự nhạy bén và sẵn sàng trong lâm sàng. Bạn nợ bản thân và bệnh nhân của mình việc tiếp tục đọc, nghiên cứu và suy ngẫm.

Tiếp tục đọc! Tôi không thể nhấn mạnh điểm này đủ. Bạn phải tiếp tục đọc và học, nếu không khối lượng kiến thức sẵn có của bạn, và khả năng chẩn đoán phân biệt của bạn, sẽ teo tóp theo năm tháng. Hầu hết chúng ta đều đã từng ở gần một bác sĩ lớn tuổi đã bỏ bê việc đọc quá lâu đến nỗi ông ấy chỉ nhận ra khoảng mười chẩn đoán khác nhau và kê đơn đi kê đơn lại cùng năm loại thuốc. Đừng trở thành bác sĩ đó.

Đọc ngoài chuyên ngành của bạn. Dĩ nhiên bạn cần cập nhật lĩnh vực của mình, nhưng trách nhiệm của bạn còn vượt xa hơn thế. Một số trường hợp bổ ích nhất mà tôi đã giải quyết, bắt nguồn từ một điều gì đó tôi đã đọc hoàn toàn nằm ngoài chuyên môn của mình. Để thực sự hữu ích với bệnh nhân của mình, bạn phải biết nhiều về nhiều thứ, cho dù bạn là bác sĩ chăm sóc chính hay bác sĩ chuyên khoa.

Đọc ngoài lĩnh vực y khoa. Hãy là một sinh viên háo hức với khao khát kiến thức trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Có một sức mạnh trí tuệ đến từ việc đọc rộng rãi và sâu sắc. Thường thì, cách duy nhất để tổng hợp một chẩn đoán khó là với kiến thức từ nhiều nguồn, và chìa khóa đôi khi nằm trong kiến thức bạn tìm thấy bên ngoài lĩnh vực y học. Hãy nhớ rằng, con người và sức khỏe của họ không tách biệt khỏi phần còn lại của thế giới; họ tồn tại ngay giữa lòng thế giới đó.

Hãy im lặng và lắng nghe bệnh nhân của bạn, và trong 90% trường hợp, họ sẽ tự nói cho bạn biết chẩn đoán của họ. Tôi đã từng nghe một bác sĩ bảo một bệnh nhân ngừng nói để ông ta có thể khám và chẩn đoán tình trạng của cô ấy. Tôi đã sửng sốt vì sự thiếu hiểu biết trong tuyên bố đó. Lúc đầu tôi nghĩ ông ấy đang đùa, nhưng không phải vậy. Bạn cần phải mài giũa kỹ năng khám sức khỏe của mình, nhưng đừng nhầm lẫn, công cụ giá trị nhất của bạn là hỏi và lắng nghe. Bệnh sử mà bạn thu thập được khi lắng nghe bệnh nhân chính là chìa khóa để chẩn đoán. Đừng bao giờ quên điều đó.

Bạn sẽ có những ngày khó khăn, hãy cố gắng lên. Sự thật là bác sĩ không được phép bị bệnh. Bác sĩ cũng không được phép sai. Trách nhiệm thuộc về bạn, và sẽ luôn như vậy. Cuối cùng, bạn phải chịu trách nhiệm cho mọi thứ được thực hiện dưới tên của bạn và được viết bên trên chữ ký của bạn. Đây càng là lý do để có một cái đầu chứa đầy kiến thức và một danh sách chẩn đoán phân biệt sâu như đại dương.

Bác Sĩ Trẻ (M-10 đến M-15)

Ở giai đoạn đầu hành nghề, bạn có hàng triệu thứ khác nhau cạnh tranh để giành sự chú ý của bạn. Bạn đã hoàn thành đào tạo và giờ bạn đang cố gắng làm quen với việc trở thành bác sĩ cho bệnh nhân của mình. Có lẽ phòng khám của bạn đang phát triển quá nhanh đến nỗi bạn không có nhiều thời gian để nghĩ đến bất cứ điều gì khác. Bạn dành nhiều thời gian cho gia đình và bạn bè nhất có thể, nhưng vẫn chưa đủ. Như thể đĩa của bạn chưa đủ đầy, hãy để tôi đưa ra một vài thay đổi về mô hình để bạn có thể giữ đầu óc tỉnh táo trong thời gian bận rộn này.

Tiếp tục đọc! Đây không phải là tùy chọn. Bạn phải theo kịp thông tin mới nhất từ các nghiên cứu y khoa có giá trị. Bạn không bao giờ có thể tin tưởng một cách lười biếng vào sức khỏe của bệnh nhân theo ý kiến của những đồng nghiệp lớn tuổi hơn, mà không tự xác minh những gì họ khuyến nghị dựa trên nghiên cứu. Các bác sĩ lớn tuổi mà bạn sẽ làm việc cùng thường được coi là đúng, ngay cả khi họ sai. Tôi đã rất tệ trong việc học bài học này. Bạn không cần phải sửa chữa cách hành nghề của bất kỳ ai khác, bạn chỉ chịu trách nhiệm cho cách hành nghề của chính mình. Bạn phải tỏ ra tôn trọng những bác sĩ lớn tuổi, được kính trọng, ngay cả khi họ sai. Hãy dành cho họ sự tôn trọng mà họ mong đợi, đồng thời bảo vệ bệnh nhân của bạn khỏi sai lầm của họ. Nếu bạn không tích cực đọc và suy nghĩ, bạn sẽ dần tụt hậu, và cách điều trị mà bệnh nhân của bạn nhận được từ bạn cũng vậy.

Hãy là người dẫn đầu trong cộng đồng y khoa của bạn. Sự cạnh tranh đang ngày càng lớn đối với bạn. Các nhà thảo dược, bác sĩ nắn xương, bác sĩ y học tự nhiên và các bác sĩ thay thế khác đang giành được lòng tin của bệnh nhân. Công chúng tin tưởng họ nhiều hơn, và tin tưởng bác sĩ ít hơn. Bằng cách tiếp cận những người hành nghề này và xây dựng mối quan hệ làm việc với họ, bạn tiếp tục dẫn dắt việc chăm sóc y tế cho bệnh nhân của mình. Nhiều bác sĩ đã hù dọa và khoác lác khi được bệnh nhân hỏi về một số liệu pháp thay thế, chỉ để bệnh nhân đó không bao giờ quay lại phòng khám của họ nữa. Bạn không còn có quyền tự do giả vờ rằng mọi người khác đều sai, và bạn đúng. Hãy tham gia cùng họ, và dẫn dắt họ, hoặc bị bỏ lại phía sau.

Xây dựng và củng cố hoạt động kinh doanh của bạn về mặt tài chính. Bạn sẽ có nhiều khả năng đưa ra quyết định y khoa dựa trên cách chúng ảnh hưởng đến thu nhập của bạn nếu tài chính của bạn eo hẹp. Đừng trở thành bác sĩ chỉ định xét nghiệm công thức máu (CBC) cho mọi bệnh nhân mà bạn gặp chỉ vì bạn đang cố gắng trả tiền cho máy CBC của mình. Hãy nỗ lực để trở nên độc lập về mặt tài chính và lâm sàng, để các quyết định điều trị của bạn cho bệnh nhân luôn trong sáng và không thiên vị.

Bác Sĩ Kỳ Cựu (M-15+)

Bạn đã đạt được một số thành công nhất định trong sự nghiệp hành nghề y của mình. Trong nhiều năm, bạn cảm thấy rằng mình có thể xử lý bất cứ điều gì mà bệnh nhân có thể mang đến cho bạn. Thông thường, chỉ sau vài lời từ bệnh nhân, bạn đã biết được chẩn đoán của họ và phương pháp điều trị mà họ cần. Tuy nhiên, sau đó bạn phải ngồi xuống một cách lịch sự và để họ kể hết câu chuyện của mình trước khi nói về chẩn đoán và kế hoạch điều trị. Bạn phải tự nhắc nhở mình rằng đôi khi tiếng vó ngựa thực sự là của ngựa vằn, vì giờ bạn đã biết ngựa vằn hiếm như thế nào. Đây là một thời điểm rất nguy hiểm trong công việc hành nghề của bạn đối với cả bạn lẫn bệnh nhân.

Nếu sự nghiệp học tập của bạn đã kết thúc, thì sự nghiệp hành nghề y của bạn cũng nên kết thúc. Lý do tôi thích hệ thống đánh số M là vì nó nhắc nhở tôi rằng tôi (một M-21 khi tôi viết những dòng này) vẫn là một sinh viên. Tôi vẫn đang học, không chỉ các chi tiết, mà còn cả những mô hình mới toanh liên quan đến y học, dinh dưỡng và sức khỏe. Đọc và đọc lại cũng quan trọng đối với bạn bây giờ, đồng nghiệp thân mến của tôi, như khi bạn còn là một M-1 mới chân ướt chân ráo. Nếu bạn nghĩ rằng bạn biết mọi thứ cần biết, hoặc thậm chí nếu bạn nghĩ rằng bạn biết tất cả những gì bạn cần biết, thì bạn là mối nguy hiểm cho mọi bệnh nhân mà bạn điều trị. Thật dễ dàng để trở nên tự mãn (lười biếng), chán nản (nhàm chán) và kiệt sức (muốn buông xuôi) đến mức bạn không còn tự mình đặt câu hỏi về những “sự thật” đã tồn tại từ lâu hay những “sự thật” mới được công bố. Vâng, thật khó khăn. Bạn đã chọn một chức danh có nghĩa là giáo viên, và bạn không thể là một giáo viên giỏi nếu bạn không tiếp tục là một sinh viên giỏi. Điều đó không chỉ có nghĩa là theo kịp các hướng dẫn mới nhất từ cơ quan quản lý của bạn. Điều này có nghĩa là phải quay lại và đặt câu hỏi về những điều cơ bản cũ, đồng thời đặt câu hỏi về những hướng dẫn mới đó.

Hầu hết bệnh nhân đều tin rằng bác sĩ hành nghề càng lâu thì càng giỏi. Tuy nhiên, cả bạn và tôi đều biết rằng điều đó không nhất thiết đúng, phải không? Chỉ khi bác sĩ tiếp tục đọc, nghiên cứu và suy nghĩ thì điều này mới đúng. Ngay khi bạn ngừng dành thời gian để đọc, cả trong chuyên khoa của mình và ngoài chuyên khoa, thì đó là lúc bạn bắt đầu trở nên kém cỏi hơn. Cả bệnh nhân và y tá của bạn đều sẽ không thấy bất kỳ dấu hiệu nào của điều này, nhưng cả bạn và tôi đều biết rằng điều đó là đúng. Các bác sĩ không có cách thực sự nào để nhận được phản hồi có ý nghĩa từ xã hội hoặc đồng nghiệp, và điều này có thể khiến họ khó đi đúng hướng. Một bác sĩ dày dạn kinh nghiệm rất dễ lấp liếm, rao giảng và bịa đặt theo cách khiến họ có vẻ rất ấn tượng với tất cả những ai nghe thấy. Điều đó không có nghĩa là họ biết hoặc nhớ một điều chết tiệt nào cả.

Thường có quá nhiều chính trị trong y khoa đến mức việc làm điều đúng đắn thực sự có thể khiến bạn gặp rắc rối. Xin đừng trở thành một phần của vấn đề này. Hãy tránh xa mặt tối đó và trở thành một phần của giải pháp. Tôi trân trọng đưa ra một số gợi ý cho bạn, một bác sĩ dày dạn kinh nghiệm và đáng kính.

Tiếp tục đọc. Nếu thoái hóa điểm vàng làm mất thị lực của bạn, hãy học chữ nổi. Đọc sách không phải là tùy chọn ở bất kỳ cấp độ y khoa nào. Bất kể tuổi tác hay địa vị nghề nghiệp của bạn, sách và tạp chí sẽ chiếm phần lớn thời gian của bạn nếu bạn làm đúng cách. Một bác sĩ sắp nghỉ hưu nợ bệnh nhân của mình việc tiếp tục đọc cho đến ngày cuối cùng.

Biết các hướng dẫn, nhưng đừng tuân theo chúng một cách mù quáng. Tôi cá là hai trăm năm trước, “Hiệp hội Y học Đỉa Hoa Kỳ” đã công bố các hướng dẫn về tất cả công dụng của đỉa trong y học. Mỗi bác sĩ đều có một bản sao của các hướng dẫn này và tuân thủ chúng một cách trung thực. Nếu một bác sĩ đi chệch khỏi các hướng dẫn được bình duyệt này, anh ta sẽ bị khiển trách hoặc trừng phạt bởi những người có thẩm quyền. Bạn có thấy ví dụ này vô lý không? Vâng, hãy thay đổi các biến số một chút. Hãy thay đổi tên của hiệp hội và tên của phương pháp điều trị. “Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ” đã công bố các hướng dẫn về việc sử dụng statin trong y học. Mỗi bác sĩ đều có một bản sao của các hướng dẫn này và tuân thủ chúng một cách trung thực. Nếu một bác sĩ đi chệch khỏi các hướng dẫn được bình duyệt này, anh ta sẽ bị khiển trách hoặc trừng phạt bởi những người có thẩm quyền. Cùng một câu chuyện, những người chơi khác nhau. Vấn đề là, cả hai phương pháp điều trị này, đỉa và statin, đều được hình thành không tốt và vẫn tiếp tục là tiêu chuẩn chăm sóc trong thời gian dài sau khi đã rõ ràng rằng việc sử dụng chúng là ngu ngốc. Cả hai đều không mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân và đầy rẫy những tác dụng phụ nguy hiểm.

Bài học ở đây là hãy cập nhật các hướng dẫn nhưng đừng tuân theo chúng một cách mù quáng. Thảm họa statin không nhất thiết phải kéo dài hàng thập kỷ; nó có thể đã bị chấm dứt sớm hơn nếu các bác sĩ tiếp tục kiểm tra nghiên cứu và đặt câu hỏi. Hàng triệu bệnh nhân đã phải chịu đựng và hàng tỷ đô la đã được chi cho một nhóm thuốc thực sự không có tác dụng tích cực nào đối với bệnh nhân. Điều này sẽ khiến bạn phải suy nghĩ, bạn đang kê đơn đúng những gì khác mà không được khuyến khích? Luôn suy nghĩ và khám phá tài liệu.

Bệnh nhân của bạn yêu thương và tin tưởng bạn; bạn nợ họ quyền được đúng trong hầu hết thời gian. Tôi luôn coi bệnh nhân của mình như con cái, mặc dù một số người không thích cách suy nghĩ này. Điều này phù hợp với tôi và cách tâm trí tôi hoạt động, nhưng nó cũng đặt ra cho tôi một tiêu chuẩn rất cao. Một ví dụ là, nếu Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) nói rằng loại thuốc mới nhất của các công ty dược lớn sẽ làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh, nhưng khi bạn đọc nghiên cứu thực tế, rõ ràng là những người tại FDA đã được mời ăn trưa thịnh soạn, thì bạn nên làm gì? Nếu bạn không dành cho bệnh nhân của mình một vị trí đặc biệt trong trái tim (kể cả những bệnh nhân khó tính), thì bạn có thể chỉ nói, “Này, tôi là ai mà dám chất vấn những ông lớn, tôi chỉ là một bác sĩ ở thị trấn nhỏ, đang cố gắng sống qua ngày.”

Điều này có thể nghe có vẻ hợp lý, tuy nhiên, đó là một trong những sự thoái thác đáng xấu hổ nhất mà bạn có thể thực hiện. Đúng vậy, bạn đang kẹt giữa đá và vùng đất cứng, đúng là có thể có hậu quả nếu bạn không tuân theo các hướng dẫn, vậy bạn sẽ làm gì? Bằng cách coi bệnh nhân của mình như con cái của mình, tôi dễ dàng yêu cầu các cơ quan quản lý… ừm, hãy để họ giữ lấy các hướng dẫn của họ – tôi dễ dàng hơn trong việc không đưa cho bệnh nhân của mình một viên thuốc có nhiều tác dụng phụ, chỉ vì những ông lớn bảo tôi nên làm vậy. Tôi sẽ không làm điều đó với một trong những đứa con của mình, và tôi cũng sẽ không làm điều đó với một trong những bệnh nhân của mình.

Đồng nghiệp thân mến, hãy đọc, suy nghĩ, giảng dạy và chữa lành. Hãy là một phần của sự phục hưng của y học hiện đại, chứ không phải là một phần của sự sụp đổ.

Lời kết

Xin chúc mừng bạn! Bạn vừa hoàn thành một cuốn sách được viết ra với mong muốn thay đổi cách bạn nhìn nhận về cơ thể, tâm trí và sức khỏe của chính mình. Tôi thật lòng hy vọng bạn đã có trải nghiệm thú vị và thu nhặt được điều gì đó bổ ích sau chặng đường đọc sách này. Giờ đây, hẳn bạn đang băn khoăn: “Vậy tiếp theo mình nên làm gì?”. Dưới đây là một vài gợi ý dành cho bạn…

Thứ nhất, hãy bắt tay vào làm bài tập về nhà. Ở phần cuối mỗi chương, tôi đều có giới thiệu tên một cuốn sách hoặc trang web mà tôi thấy cực kỳ hữu ích, giúp bệnh nhân hiểu sâu hơn các khái niệm trong chủ đề đó. Bạn hãy quay lại những chương bạn thấy liên quan nhất đến mình và tìm mục bài tập về nhà ở cuối chương. Bạn sẽ nhận ra rằng chính việc hoàn thành những bài tập này sẽ giúp bạn vạch ra một kế hoạch chăm sóc sức khỏe độc đáo, phù hợp riêng với bạn. Điều quan trọng là bạn cần xác định chương nào thiết thực nhất với mình và bài tập nào sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho bạn.

Thứ hai, hãy suy nghĩ xem bạn sẽ tiếp tục đi với bác sĩ hiện tại (và cố gắng “đào tạo” họ), hay là tìm một bác sĩ mới. Đây có thể là một quyết định không dễ dàng. Bạn cũng không cần phải vội vàng quyết định ngay. Một cách hay để cân nhắc là hãy cầm theo cuốn sách này, hoặc một vài trang bài tập về nhà của bạn, đến buổi hẹn tiếp theo và quan sát phản ứng của bác sĩ. Nếu họ sẵn sàng lắng nghe và hợp tác với bạn, thì có lẽ họ là người đáng để bạn tiếp tục đồng hành (chỉ cần nhớ rằng, chính tôi đây cũng từng là một bác sĩ hay khuyên dùng chế độ ăn ít béo, nhiều ngũ cốc nguyên hạt và thường xuyên kê đơn statin). Các bác sĩ hoàn toàn có thể thay đổi, như bất kỳ ai khác mà thôi. Tuy nhiên, nếu họ phản ứng tiêu cực và tỏ ra không mấy quan tâm, thì có lẽ đã đến lúc bạn nên tìm kiếm một bác sĩ khác. Việc tìm được một vị bác sĩ sẵn sàng trở thành đối tác trong hành trình sức khỏe của bạn là điều vô cùng quý giá.

Thứ ba, hãy bắt đầu áp dụng những điều bạn đã học vào cuộc sống của chính bạn và của những người thân yêu. Mỗi một cải thiện nhỏ trong chế độ ăn uống hay lối sống hiện tại của bạn đều có thể mang lại những phần thưởng lớn lao về sau. Chỉ cần bỏ sữa hay kiểm tra nồng độ testosterone thôi cũng có thể cải thiện cuộc sống của bạn nhiều hơn bạn tưởng đấy. Hãy bắt đầu bằng những bước đi nhỏ, vừa phải nhưng đầy kỳ vọng. Khi kiến thức mới của bạn ngày càng vững vàng, bạn hoàn toàn có thể tiến những bước dài hơn.

Thứ tư, hãy chủ động đảm nhận trách nhiệm lớn hơn với sức khỏe của chính mình. Giữ cho bạn khỏe mạnh không phải là việc của bác sĩ, cũng không phải nhiệm vụ của vợ/chồng bạn. Đó là công việc của bạn, và bạn chỉ có một số cơ hội giới hạn để làm điều này mà thôi. Bạn chính là những gì bạn ăn vào, vì vậy hãy chọn lựa thực phẩm phù hợp. Bộ não của bạn chứa đầy kiến thức mà bạn nạp vào, vậy nên hãy nạp những điều tốt đẹp. Cuộc sống của bạn được lấp đầy bởi những thứ bạn tích góp, vì thế hãy đảm bảo rằng bạn chỉ giữ lại những gì thực sự khiến bạn hài lòng.

Thứ năm, hãy kêu gọi gia đình và bạn bè của bạn cùng tham gia. Sẽ dễ dàng hơn rất nhiều để bạn khỏe mạnh nếu những người thân thiết nhất xung quanh cũng đang nỗ lực vì một sức khỏe tốt. Nếu vợ/chồng hay người bạn thân của bạn chưa đi đúng hướng, hãy cho họ mượn cuốn sách này, hoặc tặng họ một cuốn. Chẳng mấy chốc, những nỗ lực hướng tới sức khỏe tốt hơn của bạn sẽ đơm hoa kết trái đến mức người khác có thể nhìn thấy rõ. Khi họ hỏi bạn đang làm gì, hãy thành thật chia sẻ về việc bạn đang làm và lý do tại sao.

Thứ sáu, hãy đồng hành cùng tôi trên hành trình cải thiện cơ thể, trí óc và tinh thần của bạn bằng cách đăng ký nhận bản tin email từ tôi. Tôi không phải là người viết email giỏi lắm, nên tôi hứa sẽ không làm phiền bạn quá nhiều đâu. Tôi sẽ chỉ thỉnh thoảng gửi cho bạn những cập nhật về thông tin mới, nghiên cứu hay những cuốn sách mà tôi đánh giá cao. Tôi cũng sẽ báo cho bạn ngay khi cuốn sách tiếp theo của tôi ra mắt (nếu Neisha cho phép tôi viết thêm một cuốn nữa). Tôi cam kết sẽ không bao giờ bán hay tiết lộ bất kỳ thông tin cá nhân hay địa chỉ email nào của bạn. Hãy đăng ký tại địa chỉ: LMDTM@theberryclinic.com.

Thứ bảy, hãy kết nối với tôi trên mạng xã hội. Không có cách nào dễ dàng hơn để chia sẻ những thông tin sức khỏe hữu ích với người thân yêu bằng việc sử dụng mạng xã hội. Chia sẻ thông tin bổ ích bạn tìm thấy trên Facebook hay Instagram chính là hình thức truyền miệng của thời đại mới. Đây là nơi bạn có thể tham gia cùng tôi:

• YouTube: www.youtube.com/kendberrymd
• Facebook: www.facebook.com/kendberry.md
• Instagram: www.instagram.com/kendberry.md

Cảm ơn bạn thật nhiều vì đã dành thời gian đọc cuốn sách của tôi. Chúc bạn luôn có được sức khỏe tốt nhất!

Nguồn: Berry, K. D. (2019). Lies my doctor told me: Medical myths that can harm your health. Victory Belt Publishing Inc.

Tự học RHM
Website: https://tuhocrhm.com/
Facebook: https://www.facebook.com/tuhocrhm
Instagram: https://www.instagram.com/tuhocrhm/

Ủng hộ page